برج آزادی چطور ساخته شد؟ + ویدیو

برج آزادی (شهیاد) در سال ۱۳۴۹ توسط حسین امانت معمار ایرانی ساخته شد. در آن سال آقای امانت دانشجویی می بود که مسئول ساخت بنای یادبودی به مناسبت جشن های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، میدانی در پایتخت طراحی کند که نماد «ایران مدرن» و نشان «دروازه تمدن بزرگ» در قرن بیستم باشد. در ویدیوی زیر تصاویری از مرحله های ساخت برج آزادی را ببینید:

مساحت زیر بنای این میدان، نزدیک به ۷۸ هزار مترمربع است و بنای آن به طور دروازه‌ای به ارتفاع نزدیک به ۴۵ متر ساخته شده است که پنج متر آن داخل زمین فرو رفته است‌. طاق آن از زمین، ۲۳ متر فاصله دارد و دارای هشت قسمت مجزا است‌.

عرض پایه این بنا ۶۶ متر است و ساختن آن ۳۰ ماه زمان برده است‌. در محوطه میدان‌، ۶۵۰۰۰ مترمربع، به صورتی قشنگ باغچه‌بندی و گل کاری شده است‌. در ساختمان آن ۲۵۰۰۰ قطعه سنگ به کار رفته و ۹۰۰ تن آهن مصرف شده‌است‌.

مجموعه فرهنگی آزادی، متشکل از چند قسمت در طبقه تحتانی برج آزادی قرار دارد و شامل موزه‌، کتاب‌خانه‌، واحد سمعی و بصری‌، سالن نمایشگاه‌، سالن اجتماعات ،سالن برگزاری کنسرت و کنفرانس است‌. مجموعه فرهنگی با ۵۰۰۰ مترمربع در بر گیرنده برج مهم نیز هست‌.

کتاب‌خانه مجموعه، با مساحتی نزدیک به ۲۷۱۵ مترمربع و بیشتر از ۵۰۰۰۰ جلد کتاب‌، زیاد تجهیزاست و کتاب‌خانه محققان و مؤلفان نیز، با مساحت ۲۴۳ مترمربع، مکانی است که از طریق ۳۰ دستگاه کامپیوتر به شبکه‌های خبر‌رسانی داخلی و خارجی متصل است‌.یکی از ویژگی‌های موزه این بنا وجود تکه سنگی از کره ماه است که ریچارد نیکسون‌، رئیس جمهور اسبق امریکا، در سفر به ایران به این موزه اهدا کرده است‌.

اتفاقی که علتشد امانت، آزادی را طراحی کند

حسین امانت در شهر تهران متولد شد و در همین شهر و در دبیرستان البرز و سپس از آن در دانشکده‌ی هنرهای قشنگ و در رشته‌ی معماری درس خواند. این چنین در مقطع دکتری در رشته‌ی مهندسی شهرسازی دوره دید ولی به علت مشغول شدن به کار، هیچ زمان مدرکش را نگرفت. سپس از همه شدن دوره‌ی تحصیلش در ایران تصمیم داشت به سرزمین آمریکا برود و در آن‌جا هم یک دوره‌ی تحصیلی بگذراند.

همه‌ی کارهای رفتنش را انجام داده می بود تا این‌که روزی در روزنامه‌ی اطلاعات آگهی به اندازه‌ی دو پاراگراف دید که درمورد‌ی مطرحِ یک بنای یادبود برای ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی ایران می بود و باید ارتفاعی ۴۵ متری می‌داشت.

همین قدر مختصر و خلاصه با ذکر زمان و مکان مورد نظر برای تحویل مطرح پیشنهادی! به حرف های‌ی خود حسین امانت، او فکر نمی‌کرد کشیدن این مطرح تاثییر و منفعت‌ای داشته باشد ولی چون در دوره‌ی تحصیل یک پروژه‌ی دیپلم طراحی کرده بودند و در در بین کارهای دیگر دانشجویان سرآمد می بود، به اصرار و تشویق پدرشان اغاز به طراحی کردند.

حسین امانت اغاز به فکر درمورد‌ی نوشته کرد تا در روزهای پایانی یک ایده به ذهنش رسید. با پشتیبانی دوستان و دانشجویانی که حتی از او کوچک‌تر بودند این مطرح را کامل کرد تا به روز تحویل برسد. ظهر روز تحویل به شورای جشن شاهنشاهی رفت و مطرح را تحویل داد. هیات داوران مطرح‌ها را جمع‌آوری و بازدید کردند و به نتیجه رسیدند که این مطرح‌ها که نزدیک به ۲۰ مطرح می بود هیچ‌کدام خوب نیستند ولی مطرح حسین امانت نزدیک به چیزی است که می‌خواهیم. حسین امانت تصمیم داشت ایران را به تصمیم تحصیل ترک کند و با دقت به مهم بودن پروژه‌ی بنای یادبود نمی‌خواست آن را از دست بدهد و از طرفی جواب قطعی از شورا نگرفته می بود. این داستان نزدیک به یک سال طول کشید.

بالاخره یک روز از شورای جشن شاهنشاهی با حسین امانت تماس گرفتند و او را فراخواندند و قراردادی برای مطرح و جزئیات آن با رئیس حسابداری شورا؛ آقای معینی بستند. سپس از بستن قرارداد همه مسئولیت ساخت بنا با امانت می بود به همین علت تصمیم گرفت سخت کار کند و بهترین‌ها را به کار ببرد. با اهمیت ترین قسمت ساختن یک بنا مهندسی سازه و محاسبات آن است. اگر محاسبات درست نباشد و مهندس سازه در به کار بردن تیرها زیرک نباشد مطرح ساختمان را خراب می‌کند.

امانت در آن روز‌ها مجله‌های بین‌المللی معماری را مطالعه می‌کرد و در یکی از آن‌ها درمورد‌ی ساختمان اپرای سیدنی خوانده می بود و دیده می بود که چه‌طور مهندس سازه‌ی آن زیرکانه کار کرده می بود. با دقت به همین شناخت راه ارتباطی با این مهندسان را در همان مجله اشکار کرد و سراغ آن‌ها رفت. دفتر مهم آن‌ها در لندن می بود. امروزه این مهندسان از بهترین و معروف‌ترین مهندسان مشاور و سازه‌ی دنیا می باشند.

امانت چون در آن زمان سربازی نرفته می بود با یک اجازه‌ی مخصوص برای خروج از سرزمین به لندن، سیدنی، ایتالیا و سانفرانسیسکو رفت و آن مهندسان و دیگر موسسه‌ها را ملاقات کرد و پروژه را نشان داد. در ایتالیا، معروف‌ترین مهندس سازه‌ی دنیا که استادیوم ورزشی رم را ساخته می بود ملاقات کرد ولی در نهایت با همان موسسه‌ی انگلیسی قرار بست و به ایران برگشت.

حسین امانت درمورد‌ی مطرح میدان آزادی می‌گوید:

نماد آزادی تنها یک ساختمان نیست و زیاد غنی است. این جوهر جامعه‌ی ایران است در آن دوره. جامعه‌ای که از تاریخ غنی و فرهنگی‌اش می‌آید ولی در عین حال چشمش به آینده است و تکنولوژی غرب را برای رسیدن به مقصد‌هایش منفعت گیری می‌کند بدون این که افسون غرب بشود. نماد آزادی هم همین‌طور است. هیچ نشانه‌ای از غرب در آن نمی‌بینید. علت ربط مردم با این نماد هم احتمالا همین است. احتمالا خودشان و تاریخ مملکتشان و ادب و فرهنگشان را در آن می‌بینند. هنگامی داشتم به مطرح این بنا فکر می‌کردم به تخت جمشید و شعرهای حافظ و کشوری که در کودکی در آن سفر می‌کردم فکر کردم. این چیزی نبوده است که در چند روز به آن برسم و این چیزی می بود که درون من وجود داشت.