عینکهای سهبعدی قرمز-آبیتان را بگذارید رو و با نگاه به عکس روز ناسا تصور کنید که در مجاورت هلن، یکی از قمرهای کوچک و یخی سیاره زحل، معلق هستید. این قمر با ابعادی حدود ۳۶ در ۳۲ در ۳۰ کیلومتر، بهواسطه جایگاه مداری منحصربهفردش تحت عنوان قمر تروجان شناخته میشود. دلیل این نامگذاری و ماهیت قمر تروجان چیست؟
هلن در یکی از نقاط لاگرانژی سیستم زحل و قمر بزرگتر دیونه (Dione) قرار دارد. نقاط لاگرانژی نواحی در فضا هستند که در آنجا اثرات گرانشی دو جرم سنگین بهگونهای متوازن میشود که یک جرم سوم میتواند در آن منطقه بماند؛ به زبان ساده، جایی که جاذبه دو بدنه بزرگ با نیروی گریز از مرکز ناشی از حرکت جرم سوم دورشان تعادل یابد.
🔗 بیشتر بخوانید: درگیری ترامپ و ماسک 150 میلیارد دلار از قیمت تسلا کم کرد_آیندگان
در این مورد، دیونه که خود یکی از قمرهای بزرگ زحل محسوب میشود، در مداری به دور این سیاره غولجساره میچرخد و در همین مدار دو نقطه لاگرانژی مهم وجود دارد: یکی ۶۰ درجه پیش از دیونه و دیگری ۶۰ درجه پس از آن.
هلن در نقطه لاگرانژی پیشرو دیونه مستقر شده است؛ یعنی همواره در مسیر حرکت این قمر، مقداری جلوتر از آن، به دور زحل میچرخد. در مقابل، پولیدوکس قمر یخی کوچک دیگر است که در نقطه لاگرانژی دنبالهرو دیونه جای گرفته، همیشه مقداری عقبتر از دیونه در همان مدار حرکت میکند.
🔗 بیشتر بخوانید: هوش مصنوعی میتواند نوع تومور مغزی را بهسرعت تشخیص دهد
هلن در عکس روز ناسا؛ قمر یخی با سطحی شگفتانگیز
هلن برای نخستین بار در سال ۱۹۸۰ توسط ستارهشناسان کشف شد، اما اطلاعات دقیقتر درباره ویژگیهای سطحی و ترکیباتش هنگامی به دست آمد که فضاپیمای کاسینی، یکی از موفقترین مأموریتهای ناسا، از کنار آن گذراند.
عکس روز ناسا یک آنالیف سهبعدی است که از ترکیب دو عکس فضاپیمای کاسینی در پروازی نزدیک در سال ۲۰۱۱ ساخته شده است. این تکنیک امکان مشاهده عمق و جزئیات سطح قمر را با استفاده از عینکهای سهبعدی فراهم میکند و درک بهتری از فرورفتگیها و بلندیهای آن میدهد.
🔗 بیشتر بخوانید: عکس روز ناسا: یووسکله در آسمان شب
سطح هلن ترکیبی از دهانههای برخوردی و درههای شیبدار است. این دهانهها ناشی از برخورد اجرام کوچک کیهانی با سطح قمر شکل گرفتهاند و گواهی بر تاریخ پرحوادث این ماه در مواجهه با شهابسنگها و ذرات فضای منظومه شمسی میدهند. برخی درهها و شکافهای سطحی نیز ممکن است تحت تأثیر فرایندهای زمینشناختی خاص در محیط یخی این قمر به وجود آمده باشند.