مازندران در آستانه بحران سالمندی؛ شهرها و روستاها چقدر آمادهاند؟, بر اساس آمارهای رسمی، ۵۵۹ هزار و ۸۰۰ سالمند در مازندران زندگی میکنند که ۱۵.۹ درصد جمعیت استان را تشکیل میدهند. در برخی روستاها این نسبت به بیش از ۴۰ درصد میرسد و روند افزایشی دارد.
این تغییر جمعیتی نیازمند برنامهریزی جامع در حوزههای سلامت، حملونقل، مسکن، خدمات اجتماعی و فضای شهری است.خدمات حمایتی و نقش بهزیستی مدیرکل بهزیستی مازندران اعلام کرد ۱۴ هزار و ۸۶۱ سالمند از خدمات این سازمان بهرهمندند. خدمات در هشت مرکز شبانهروزی، ۱۴ مرکز روزانه و هفت مرکز مراقبت در منزل ارائه میشود. دو مرکز حمایتی نیز با ظرفیت ۱۰ نفره خدمات اسکان، تغذیه و مراقبت را پوشش میدهند.
رویکرد اصلی، حفظ سالمند در بستر خانواده تا حد امکان است.دیدگاههای تخصصی فراتر از درمان رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران بر لزوم برنامهریزی اجتماعی-سلامتی جامع و ارتقای سواد سلامت خانوادهها تأکید کرد. جامعهشناس مهدی نادری نیز هشدار داد که تمرکز صرف بر مراقبت، سرمایه اجتماعی سالمندان را نادیده میگیرد و آنها را به وابستگی میکشاند.
سیاستها باید مشارکت اجتماعی سالمندان را تقویت کنند.شهر و روستای سالمندپذیر پژوهشگر شهرسازی سارا کاظمی معتقد است شهر سالمندپذیر تنها به معنای حذف پله نیست، بلکه شامل پیادهروهای ایمن، نورپردازی، مبلمان شهری، دسترسی به پارک، سرویس بهداشتی و حملونقل عمومی میشود. این زیرساختها به نفع همه قشرها است.
در روستاها نیز دسترسی آسان به خدمات سلامت و اداری حیاتی است.پیشگیری از میانسالی و سبک زندگی کارشناس جعفر قربانی سالمندی سالم را نتیجه عوامل طولانیمدت از جمله تغذیه، فعالیت بدنی، وضعیت اقتصادی و آموزش میداند که باید از میانسالی آغاز شود. در یک سال گذشته، ۸ هزار و ۳۲۰ سالمند از برنامههای پیشگیری از معلولیت بهرهبردهاند.
آموزشهای ساده، بومی و رسانهای نقش کلیدی دارد.انتخاب بین خانه و مرکز؛ ایجاد زنجیره خدماتبسیاری از سالمندان ترجیح میدهند در خانه بمانند. هدف، ارائه طیف کامل خدمات (مراقبت در منزل، مراکز روزانه، مراکز اقامتی) است تا هر سالمندی متناسب با شرایط، استقلال و کیفیت زندگی خود را حفظ کند.مازندران با واقعیت پیرشدن روبروست.
پرسش اصلی این است که آیا خانوادهها، شهرها، روستاها و نظام خدمات همپای این تغییر حرکت میکنند تا سالمندان آینده، اعضای فعال جامعه بمانند، نه تنها دریافتکننده خدمات. برنامهریزی امروز، تعیینکننده کیفیت فرداست.