۱۴ هزار جریمه خودروهای دودزا در تهران؛ تشدید کنترل آلودگی در فصل سرد, پلیس راهور تهران بزرگ از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون معاینه فنی ۲۹۴ خودروی دودزا را ابطال و بیش از ۱۴ هزار و ۲۰۰ فقره جریمه صادر کرده است. سرهنگ علیاصغر شریفی، رئیس مرکز اطلاعرسانی پلیس راهور، تأکید کرد که داشتن برگه معاینه فنی بهتنهایی مصونیت ایجاد نمیکند و خودروهای دودزا حتی با گواهی معتبر نیز مورد برخورد قرار میگیرند.
جریمه روزانه عدم معاینه فنی در کلانشهرها ۱۰۰ هزار تومان و برای خودروهای دودزا ۲۰۰ هزار تومان به صورت روزشمار محاسبه میشود.طرح ضربتی شهریورماه و تعرفههای جدید پلیس در طرحی ضربتی از ۱۴ تا ۱۶ شهریورماه با خودروهای فاقد معاینه فنی و دودزا برخورد کرد. نقص فنی مؤثر شامل ایرادات سیستم روشنایی، ترمز، لاستیک، تجهیزات ایمنی، ABS، کیسه هوا، شیشه جلو و انتشار آلاینده است.
تعرفه معاینه فنی ۱۴۰۵ از ۱۸ مرداد اعمال شده؛ برای خودروی سبک تا ۱۴۰۰ کیلوگرم ۴۹۶ هزار تومان (عادی) و ۵۵۶ هزار تومان (برتر) و برای سنگینترها ۵۵۶ هزار و ۵۸۶ هزار تومان تعیین شده است.افزایش ظرفیت مراکز و مشوقهای اقتصادی از ابتدای سال تا شهریور حدود ۵۶۰ هزار خودرو در مراکز معاینه فنی تهران مراجعه کردهاند که ۹۰ درصد در نخستین مراجعه موفق بودهاند.
ظرفیت پذیرش به ۳.۵ میلیون خودروی پلاک تهران رسیده و ۱۱ خط سیار و سه خط موتورسیکلت اضافه شده است. ساعات فعالیت از ۱۵ شهریور تا ۱۵ مهر دو ساعت افزایش یافته است. خودروهای دارای معاینه فنی عادی از ۱۰ درصد و برتر از ۲۰ درصد تخفیف در عوارض طرح ترافیک برخوردار میشوند.خودروهای بنزینی تا چهار سال و دیزلی تا دو سال پس از تولید معاف معاینهاند.
با نزدیک شدن فصل سرد، کنترل خودروهای دودزا تنها یک حلقه از زنجیره مقابله با آلودگی است که نیاز به اقدامات گستردهتر در حوزه سوخت، ناوگان حملونقل و کیفیت خودروها دارد. ۱۴ هزار جریمه خودروهای دودزا در تهران؛ تشدید کنترل آلودگی در فصل سرد (ادامه), نکات کلیدی برای رانندگان در فصل سرد خودروهای بنزینی تا چهار سال و دیزلی تا دو سال پس از تولید از معاینه فنی معافاند و پس از آن باید سالانه مراجعه کنند.
عدم معاینه فنی معتبر در کلانشهرها مشمول جریمه روزانه است. دودزا بودن خودرو حتی با گواهی معتبر نیز منجر به برخورد پلیس میشود. خودروهای دارای نقص فنی و آلایندگی باید پس از رفع ایراد، مراحل قانونی ترخیص را طی کنند. معاینه فنی برتر مشمول تخفیف ۲۰ درصدی عوارض طرح ترافیک است. برای مراجعه، همراه داشتن مدارک خودرو و مالک الزامی است و نوبتدهی اینترنتی از طریق سامانه سیمفا امکانپذیر است.
چالشهای فراتر از معاینه فنی آمار امسال نشان میدهد مقابله با خودروهای آلاینده تنها به صدور جریمه محدود نشده و ظرفیت مراکز و سازوکارهای کنترل در حال توسعه است. با این حال، مسئله دودزا تنها موضوع ترافیکی نیست؛ خودروهای فرسوده، کیفیت سوخت، نگهداری نامناسب و وضعیت ناوگان حملونقل از عواملی هستند که در آلودگی هوای تهران نقش دارند.
معاینه فنی یکی از حلقههای زنجیره کنترل آلایندگی است که با جریمه، افزایش ظرفیت مراکز و مشوقهای اقتصادی همراه است. با نزدیک شدن فصل سرد و افزایش احتمال پایداری آلایندهها، پرسش اصلی این است که آیا کنترل دودزا و تشدید معاینه فنی بهتنهایی میتواند حجم آلودگی پایتخت را کاهش دهد، یا حل این معضل نیازمند مجموعه اقدامات گستردهتر در حوزه خودرو، سوخت و حملونقل است.
۱۴ هزار جریمه خودروهای دودزا در تهران؛ تشدید کنترل آلودگی در فصل سرد (پایان), جمعبندی رویکرد چندجانبه برای هوای پاکتر تجربه تهران نشان میدهد که تکمحور کردن مقابله با آلودگی بر روی جریمهکردن خودروهای دودزا، اگرچه ضروری اما کفایت نمیکند.
پلیس راهور با ابطال معاینه فنی ۲۹۴ خودرو و صدور بیش از ۱۴ هزار فقره جریمه، جنبه مجازات را پیاده کرده، اما موازی با آن، افزایش ظرفیت مراکز معاینه فنی به ۳.۵ میلیون خودروی پلاک تهران، افزودن ۱۴ خط سیار و موتورسیکلت، و تمدید ساعات فعالیت، جنبه تسهیلگر را تقویت کرده است.
مشوقهای اقتصادی به عنوان موتور تغییر رفتار مصوبه شورای اسلامی شهر تهران برای اعطای ۱۰ تا ۲۰ درصد تخفیف در عوارض طرح ترافیک به صاحبان معاینه فنی عادی و برتر، حرکتی هوشمندانه به سمت انگیزهمحوری است. این سیاست، هزینه فرصت عدم معاینه را افزایش داده و منافع انطباق با استانداردها را ملموس میکند. تجربههای جهانی گواهی میدهد که ترکیب جریمه برای عدم رعایت و پاداش برای رعایت، نرخ انطباق را به سرعت بالا میبرد.
ضرورت اصلاحات ساختاری در سوخت و ناوگان با وجود تمام تلاشها، ریشهیابی مشکل در سه محور فراتر از معاینه فنی است اول، کیفیت سوخت؛ بنزین و گازوئیل با استانداردهای یورو ۵ و ۶ باید به صورت پایدار در کل شهر توزیع شوند. دوم، ناوگان حملونقل عمومی و باربری که سهم قابلتوجهی در انتشار آلاینده دارند، باید به سمت الکتریکیسازی، هیبریدیسازی یا تبدیل به CNG با استاندارد بالا سوق داده شوند.
سوم، مدیریت ترافیک هوشمند برای کاهش ترافیک سنگین در ساعات اوج، که مستقیماً باعث احتراق ناقص و افزایش دود میشود. نقش فرهنگسازی و نظارت مدنی در کنار اقدامات اجرایی، فرهنگسازی برای تعمیرات بهموقع، استفاده از قطعات اصلی، و جلوگیری از تغییرات غیراستاندارد (مانند حذف کاتالیست یا تغییر سیستم اگزوز) حیاتی است.
نظارت مدنی و گزارشدهی شهروندان از طریق اپلیکیشنهای پلیس راهور، میتواند به عنوان یک سنسور گسترده عمل کند و خودروهای دودزا را سریعتر شناسایی نماید. چشمانداز فصل سرد ۱۴۰۵ با ورود فصل سرد و پدیده وارونگی دما، تهران مجدداً در آستانه روزهای پرآلودگی قرار دارد.
کلید موفقیت در این فصل، همبستگی بین سازمانها است پلیس راهور (اجرای قانون)، مدیریت معاینه فنی (افزایش دسترسی و سرعت خدمات)، شهرداری (مدیریت ترافیک و حملونقل عمومی)، و سازمان حفاظت محیط زیست (پایش کیفیت هوا و استاندارد سوخت). تنها با این همگرایی میتوان امیدوار بود که آمار جریمهها در سالهای آتی کاهش یابد، نه به دلیل فرار از قانون، بلکه به دلیل پاکتر شدن ناوگان خودرویی پایتخت.