به گزارش آیندگان
در چند سال تازه اگر سری به فروشگاههای تلویزیون زده باشید، به گمان زیادً با محصولات بسیاری روبرو شدهاید که با نام QLED یا کیو الایدی معارفه خواهد شد. تعدد تلویزیونهای تجهیزبه پنل QLED از برندهای گوناگون، این سوال را بهوجود میآورد که آیا همه این تلویزیونها از فناوری واقعی کوانتوم دات منفعت گیری میکنند؟
در این نوشته به سراغ همین سوال میرویم. کوانتومدات واقعی چیست و چرا سامسونگ اینقدر روی کاربرد «واقعی» آن پافشاری دارد؟ در عین حال تلاش میکنیم بدون حاشیه رفتن خود فناوری را توضیح بدهیم؛ چون در نهایت، این کیفیت عکس و پایداری فناوری است که اهمیت دارد، نه شعارهای روی کارتن. تا آخر این نوشته با دیجیاتو همراه باشید.
تاریخچهای مختصر از کوانتومدات؛ از آزمایشگاه تا اتاق نشیمن
ایده کوانتومدات اصلاً از دنیای تلویزیون اغاز نشد. اغاز دهه ۱۹۸۰، فیزیکدانها در آزمایشگاه هنگامی روی نانوذرات نیمهرسانا کار میکردند، فهمید شدند اگر اندازه این ذرات را تا مقیاس نانومتر کوچک کنند، حرکت نوریشان کاملاً عوض میشود و میتوانند بر پایه اندازه، رنگهای متفاوت و زیاد خالصی تشکیل کنند. این کشف ابتدا بیشتر در حوزههای تحقیقاتی همانند لیزرها، حسگرها و زیستپزشکی منفعت گیری شد، اما از دههی ۲۰۰۰ به سپس، راهش را به سمت دنیای نمایشگرها باز کرد. اولین مثالهای تجاری نمایشگر مبتنی بر کوانتومدات، پنلهای حرفهای و سپس مانیتورها بودند و کمکم پای این فناوری به تلویزیونها باز شد. از میانه دهه ۲۰۱۰، کمپانیهایی همانند سامسونگ با اندوختهگذاری جدی روی کوانتومدات، این فناوری را از یک نوشته آزمایشگاهی به نقطه اختلاف مهم تلویزیونهای پریمیوم تبدیل کردند؛ جایی که امروز آن را با نامهایی همانند QLED و Neo QLED میشناسیم.
کوانتومدات چیست و چرا اینقدر مهم شده است؟
کوانتومداتها یا نقاط کوانتومی، در اصل نانوکریستالهای نیمههادی می باشند؛ ذراتی در ابعادی چند نانومتر که هنگامی به آنها نور برسد، بر پایه اندازهشان دقیقاً یک طول موج اشکار (یعنی یک رنگ اشکار) را ساطع میکنند.
آخرین مطالب
همین ویژگی ساده، کل قصه را عوض میکند. هر اندازه اشکار از این ذرات، یک رنگ بسیار خالص تشکیل میکند. این خلوص رنگ یعنی قرمز واقعاً قرمز است، سبز واقعاً سبز و در نهایت عکس، همانندتر به چیزی میشود که چشم انسان در دنیای واقعی میبیند.ترکیب این نقاط کوانتومی برای رنگهای پایه، به تلویزیون اجازه میدهد طیف رنگی زیاد گستردهتر و حجم رنگی کاملتر را نمایش دهد؛ بهخصوص در صحنههای روشن که طبق معمولً رنگها در تلویزیونهای معمولی به کلمه شسته خواهد شد.
در تلویزیونهای تجهیزبه کوانتومدات واقعی، یک لایه متراکم از این ذرات بین منبع نور (LED) و پنل مهم قرار میگیرد. نور آبی بعدعرصه به این لایه میتابد و کوانتومداتها آن را به قرمز و سبز خالص تبدیل میکنند؛ آبی هم مستقیم عبور میکند. خروجی این فرایند، سه رنگ پایه زیاد خالص است که بقیه عکس از ترکیب آنها ساخته میشود. این روش در عمل منجر میشود به روشنایی بالاتر، رنگهای زندهتر، و تصویری که هم در اتاق روشن و هم در محیط تاریک، اعتدال رنگیاش را نگه داری میکند.
کوانتومدات واقعی در برابر کوانتومدات روی کاغذ
سالها است که سامسونگ روی گسترش این فناوری اندوختهگذاری کرده و تلویزیونهای QLED و Neo QLED خود را بر پایه Quantum Dot ساخته است. اما در بازار، ماجرا همیشه به همین شفافیت نیست.
برخی برندهای دیگر از عبارتهایی همانند «Quantum»، «Dot» یا واژگان شبیه منفعت گیری میکنند، بدون این که در لایهی داخلی تلویزیون، واقعاً از یک فیلم کوانتومدات استاندارد و متراکم منفعت گیری شده باشد. بعضی اوقات فقط یک فیلتر رنگی بهبودیافته یا یک تحول جزئی در نور بعدعرصه است که با برچسب پرطمطراق، «کوانتومی» معارفه میشود.
اینجاست که تفاوت بین فناوری واقعی و شعار بازاریابی خودش را مشخص می کند:
- در تلویزیونهایی که واقعاً از فیلم QD منفعت گیری میکنند، میتوان بیشتر از یک میلیارد رنگ با حجم رنگ ۱۰۰ درصدی تشکیل کرد.
- در نسخههای «اسما QD»، طبق معمولً گاموت رنگ و حجم رنگ، جهش چشمگیری نسبت به LCDهای معمولی ندارد و زیاد تر، نام تجاری تحول کرده است.
دلنشین است بدانید که سامسونگ نیز در اسناد رسمی و کمپینهای جهانیاش روی همین نوشته دست گذاشته است. مقصد این است که مرز بین تلویزیونهایی که واقعاً از Quantum Dot Film منفعت گیری میکنند و آنهایی که فقط نام شبیه دارند، برای کاربر روشن شود؛ بدون این که نیاز باشد داخل او گفت و گوهای پیچیده فنی شوید، کافی است تفاوت رنگ و روشنایی را کنار هم ببینید.
چرا تلویزیونهای QLED واقعی در عمل متفاوت به نظر میرسند؟
از نگاه کاربری، چیزی که شما میبینید نه اسم فناوری، بلکه خروجی عکس است. تلویزیونهای QLED و Neo QLED سامسونگ چند ویژگی کلیدی دارند که از دل همین فناوری بیرون آمده است. در ادامه این موارد را مرور می کنیم.
رنگهای زنده در روشنترین و تاریکترین صحنهها
تلویزیونهایی با این فناوری با ترکیب نور بعدعرصه آبی و فیلم کوانتومدات متراکم، به حجمی از رنگ رسیدند که در تستهای گوناگون، بهصورت ۱۰۰٪ حجم رنگ در فضای DCI-P3 معارفه میشود. یعنی حتی در صحنههای زیاد روشن، همانند فضای برفی یا سواحل درخشان، رنگها خاکستری و کدر نمیشوند.
روشنایی بالا، بدون قربانی کردن دقت رنگ
یکی از مشکلات نمایشگرهای معمولی این است که هرچه روشنتر خواهد شد، رنگها بیشتر از حد اشباع یا بههمریخته به نظر میرسند. در تلویزیونهای تجهیزبه کوانتومدات واقعی، این اعتدال بهتر نگه داری میشود.
زاویه دید و یکدستی رنگها
فناوری کوانتومدات بهخودیخود قضیه زاویه دید را حل نمیکند، اما هنگامی با لایهبندی صحیح پنل و پردازش عکس ترکیب شود، نتیجه این است که رنگها از زوایای گوناگون کمتر تحول میکنند. در عمل یعنی اگر چند نفر از گوشه و کنار اتاق مشغول تماشای یک مسابقه یا فیلم باشند، اختلاف رنگ و روشنایی برای آنها آزاردهنده نیست.
کنترل نور آبی و افت خستگی چشم
یکی از نکاتی که احتمالا در نگاه اول به چشم نیاید، کنترل بهتر نور آبی زیان اور است. در تلویزیونهای تازه سامسونگ، ترکیب نور بعدعرصه و کوانتومدات طوری طراحی شده که ضمن نگه داری دقت رنگ، مقدار نور آبی مخرب افت اشکار کند و همین نوشته، تماشای طویلزمان را برای چشم راحتتر میسازد. این ویژگیها توسط نهادهای مستقلی همانند TÜV Rheinland و SGS قبول شدهاند.
بدون کادمیوم؛ کوانتومدات سبزتر و ایمنتر
قسمت فرد دیگر که احتمالا در تبلیغات کمتر دیده شود اما از دید ما در دیجیاتو مهم است، او گفت و گو مواد منفعت گیریشده در این فناوری است. برخی پیادهسازیهای قدیمیتر کوانتومدات در دنیا از عنصری سمی به نام کادمیوم منفعت گیری میکردند که در صورت مدیریت نادرست، برای محیط زیست و سلامت انسان خطرناک است.
سامسونگ چند سالی است که روی کوانتومدات بدون کادمیوم تمرکز کرده است. بهطور خلاصه:
- ترکیبات تازه، در عین نگه داری خلوص رنگ و طول عمر، فاقد کادمیوماند.
- این رویکرد علتشده تلویزیونهای QLED سامسونگ، گواهیهای زیستمحیطی دریافت کنند و با استانداردهای تازه سازگاری بیشتری داشته باشند.
چرا اینهمه پافشاری روی «واقعی بودن» کوانتومدات وجود دارد؟
سامسونگ بیشتر از یک دهه است که روی گسترش تجاری کوانتومدات کار کرده و روی چند مسئله دست میگذارد:
- برخی از تلویزیونهای حاضر در بازار، فقطً با منفعت گیری از اسامی نزدیک، خودشان را در رده فناوری کوانتومدات قرار خواهند داد در حالی که از فیلم QD استاندارد نصیباند. این یعنی باید بدانید هر محصولی که نامی همانند «Quantum» روی کارتنش نوشته شده، لزوماً همان فناوری نیست.
- این نوشته میتواند برای کاربری که فقطً به نامها مطمعن میکند، گمراهکننده باشد.
از نگاه ما، این شفافسازی الزامی است؛ چون مرز بین نوآوری واقعی و برچسبهای بازاریابی در بازار گجتها روزبهروز کمرنگتر میشود. اگر قرار است پول یک تلویزیون پریمیوم بدهید، بد نیست بدانید دقیقاً برای چه فناوری پول میپردازید.
جمعبندی: هنگامی اسم از تکنولوژی جلو میزند
اگر بخواهیم صادق باشیم، کوانتومدات معجزهای خارج از قوانین فیزیک نیست؛ این فناوری هم در نهایت بر پایه LCD بنا شده و رقبایی همانند OLED هم در بازار وجود جدی دارند. اما در محدوده تلویزیونهای مبتنی بر LCD، کوانتومدات واقعی یکی از با اهمیت ترین جهشها در کیفیت عکس بوده است:
- رنگهای خالصتر و طبیعیتر،
- روشنایی بالاتر بدون از دست دادن دقت رنگ،
- سازگاری بهتر با محیطهای گوناگون نور،
- در نسخه سامسونگ، تمرکز جدی روی حذف کادمیوم و مراعات استانداردهای زیستمحیطی.
تلویزیونهای QLED و Neo QLED سامسونگ، با تکیه بر همین فناوری، توانستهاند جایگاه محکمی در بازار جهانی اشکار کنند؛ اما آنچه برای ما مهمتر است، تفاوت بین فناوری واقعی و نامهای روی جعبه است.
بهگفتن کاربری که میخواهد چند سال با یک تلویزیون زندگی کند، تصمیم نهایی همیشه با شما است؛ اما اگر روزی در فروشگاه بین چند مدل گوناگون با برچسبهای رنگارنگ «کوانتومی» مردد شدید، یادتان باشد پشت این اسمها، یک فناوری اشکار قرار دارد. اینکه آیا آن تلویزیون واقعاً از کوانتومدات استاندارد منفعت گیری میکند، بدون کادمیوم ساخته شده و تأییدیههای ملزوم را دارد یا نه، دقیقاً همان نقطهای است که کیفیت عکس واقعی از شعار بازاریابی جدا میشود.
دسته بندی مطالب
فرهنگ وهنر
