از زمان جنگ ویتنام، به ندرت پیش آمده که جت‌های جنگنده ساخت ایالات متحده در درگیری‌های هوا به هوا توسط جت‌های ساخت شوروی سرنگون شوند؛ با این حال، داسو میراژ اف-۱ ساخت فرانسه دست‌کم پنج جت جنگنده آمریکایی را ساقط کرده است. هیچ اف-۱۵ای در نبرد هوایی ساقط نشده و تنها سقوط یک اف-۱۶ تایید شده در یک درگیری هوا به هوا رخ داده که در برابر یک میراژ ۲۰۰۰ فرانسوی بوده است. در جریان عملیات «طوفان صحرا»، برخی از توانمندترین هواپیماهای عراق، میراژ اف-۱های فرانسوی بودند.
میراژ اف-۱، ترسناک‌ترین ساخته فرانسه
داسو میراژ اف-۱ یکی از قدرتمندترین جت‌های جنگنده دوران خود بود. این هواپیما به عنوان جانشین خانواده میراژ ۳ طراحی شده و برای نخستین بار در سال ۱۹۶۶ پرواز کرد. در سال ۱۹۷۳ به خدمت نیروی هوایی فرانسه در آمد و تا پیش از جایگزینی با میراژ ۲۰۰۰، ستون فقرات این نیرو محسوب می‌شد (فرانسه آخرین میراژ اف-۱ خود را در سال ۲۰۱۴ بازنشست کرد).
🔗 بیشتر بخوانید: این فناوری می‌تواند راه را برای دستگاه‌های بی‌سیم کوچک‌تر و نیرومندتر باز کند_آیندگان
| Dassault Mirage F1 | |
| اولین پرواز | ۱۹۶۶ |
| تعداد فروندهای ساخته شده | ۷۲۶ فروند |
| تاریخ ساخت | ۱۹۶۶-۱۹۹۲ |
| جانشین شده با | Dassault Mirage 2000 |
| دارندگان | فرانسه، عراق، یونان، اسپانیا، ایران، مراکش و دیگران |
| شرایط | در خدمت محدود در برخی کشورها |
سرنگونی چهار فروند اف-۱۴ تامکت ایرانی
میراژ اف-۱، پاسخ عراق به اف-۱۴ تامکت‌های پیشرفته ایران بود که درست پیش از انقلاب ۱۹۷۹ به تهران تحویل داده شده بودند. این جنگنده‌ها به ایران برتری کیفی چشمگیری نسبت به ناوگان عراقی می‌بخشیدند (ایران در آغاز جنگ نزدیک به ۴۵۰ فروند جت جنگنده شامل اف-۱۴، اف-۴ و اف-۵ آمریکایی داشت).
«برای خلبانان عراقی در طول جنگ، اف-۱۴ ایرانی تنها یک دشمن معمولی نبود، بلکه خودِ نماد جنگنده دشمن بود. با راداری که همه چیز را می‌دید و موشک‌هایی که از فاصله‌های دور شکار می‌کردند، تامکت رعب و وحشت را در دل عراقی‌ها می‌کاشت. مقابله با اف-۱۴ به وسواس فکری بغداد تبدیل شده بود». — ایر پاور
🔗 بیشتر بخوانید: پایان همکاری مجری مشهور با اپل صحبت درباره چین و هوش مصنوعی
جنگ ایران و عراق بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ در جریان بود و در آن دوره، اف-۱۴ ترسناک‌ترین جنگنده ایران محسوب می‌شد. این فروند از تمام جت‌های شوروی که عراق در اختیار داشت برتر بود و رادار آن قادر بود اهداف دورتر را ردیابی کرده و موشک‌ها را از فواصل بیشتر شلیک کند. این بدان معناست که جت‌های عراقی یکی‌یکی و به صورت بی‌نظم در میان آسمان منفجر و ساقط می‌شدند.
پاسخ عراق به تامکت‌ها، بهره‌گیری از میراژ اف-۱ای‌کیو (Mirage F1EQ) بود. عراقی‌ها که از دست تامکت‌ها خسته و درمانده شده بودند، به یک توطئه هوشمندانه دست زدند. ایر پاور می‌نویسد: «در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۱، میراژ اف-۱ای‌کیوهای عراق با بهره‌گیری از رادارگریزی در ارتفاع پایین، هماهنگی هوشمندانه (با پشتیبانی میگ-۲۳) و موشک‌های سوپر ۵۳۰، موفق شدند یک جفت اف-۱۴ ایرانی را بر فراز اهواز در کمین بگیرند. نتیجه: عراق اولین کشتار اف-۱۴ در جهان را رقم زد.»
🔗 بیشتر بخوانید: پیشنهادهایی که خالق VLC رد کرده تا این نرم‌افزار همیشه رایگان باشد_آیندگان
جنگنده‌های آمریکایی که توسط میراژ‌های فرانسوی ساقط شدند:
| جنگنده ساخت ایالات متحده | تاریخ | جنگنده ساخت فرانسه | تعداد فروندهای ساقط شده |
| F-14 Tomcat | ۱۹۸۰-۱۹۸۸ | Mirage F1 | ۴ فروند |
| F-100F Super Sabre | ۱۹۸۳ | Mirage F1 | ۱ فروند |
| F-16D Fighting Falcon | ۱۹۹۶ | Mirage 2000 | ۱ فروند |
ایرپاور ادامه می‌دهد: «با نام‌کد «زرافه» (Giraffe)، تاکتیک دام‌اندازی برای اف-۱۴ها با طعمه و کمین زدن به آنها توسط میراژ اف-۱ در ارتفاع پایین، باعث سرنگونی چهار فروند تامکت ایرانی بین سال‌های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۸ شد. این پیروزی آن‌قدر برجسته بود که ایرانی‌ها در آن مقطع از پروازهای گشت هوایی بر فراز مناطق خاص خودداری کردند».
عملیات طوفان صحرا
در جنگ خلیج فارس، میراژ اف-۱های عراقی دومین جنگنده پرتعداد نیروی هوایی عراق (پس از میگ-۲۱ شوروی) بودند. اف-۱۵ ایگل‌های آمریکایی موفق شدند ۶ فروند از آنها را در نبردهای هوایی سرنگون کنند. یک نسخهٔ جنگ الکترونیک از اف-۱۱۱ آردوارک نیز یک پیروزی در برابر یک میراژ عراقی به دست آورد. یک ای‌اف-۱۱۱ غیرمسلح نیروی هوایی آمریکا باعث شد یک میراژ اف-۱ای‌کیو عراقی در حین تعقیب با زمین برخورد کند (این تنها پیروزی ثبت‌شده توسط اف-۱۱۱ آردوارک بود).
به گزارش شبکه ایمنی هوانوردی، یک ای‌اف-۱۱۱ دیگر در حین انجام مانور فرار سقوط کرد چون به اشتباه توسط یک اف-۱۵ آمریکایی هدف قرار گرفت (خلبان سروان داگلاس ال. برادت و همکار او سروان خلبان پل آر. آیچنلاوب هر دو کشته شدند). ای‌اف-۱۱۱ می‌دانست رادار یک جنگنده نسل جدید روی او قفل شده، اما هیچ راهی برای تشخیص هویت آن نداشت. آنها نمی‌دانستند این یک اف-۱۵ دوستانه است یا یک میراژ اف-۱ دشمن. در نتیجه، با فکر اینکه یک میراژ عراقی یا جنگنده دیگری در تعقیبشان است، با کاهش سریع ارتفاع وارد یک مانور دفاعی شدند.
ناوگان پیش از جنگ عراق متشکل از ۸۸ فروند میراژ اف-۱ بود که پس از عملیات طوفان صحرا به شدت دچار اتلاف شد (تنها ۲۳ فروند باقی ماند). تعداد زیادی صدمه دیدند یا نابود شدند و ۲۴ فروند نیز برای فرار از نابودی به ایران منتقل شدند. ایرانی‌ها آنها را در اختیار گرفتند و امروزه در ایران در خدمت هستند (اگرچه میزان قابلیت پرواز و آمادگی رزمی آنها مورد سوال است).
ساقط کردن یک سوپر سابر ترکیه‌ای
به گزارش «ذا اوویشنیست» (The Aviationist)، در سپتامبر ۱۹۸۳، دو فروند جنگنده قدیمی اف-۱۰۰اف سوپر سابر ترکیه‌ای حریم هوایی عراق را نقض کردند. در پاسخ، یک میراژ اف-۱ای‌کیو نیروی هوایی عراق یک موشک سوپر ۵۳۰اف-۱ را به سمت جنگنده‌های متجاوز شلیک کرد. یک فروند اف-۱۰۰اف ترکیه (با شماره سریال ۵۶-۳۹۰۳) در دره زاهو نزدیک مرز هدف قرار گرفت و سقوط کرد.
بر اساس گزارش‌ها، خلبانان این جنگنده جان سالم به در بردند و به ترکیه بازگشتند. این حادثه سال‌ها پنهان ماند. سوپر سابر در دهه ۱۹۵۰ توسط شرکت نورث امریکن طراحی و ساخته شده بود.
میراژ ۲۰۰۰، تنها ناکامی هوایی اف-۱۶ را رقم زد
ساقط شدن یک جنگنده ترکیه‌ای ساخت آمریکا توسط یک جت فرانسوی در یک درگیری مرزی در سال ۱۹۹۶ — این بار برای یونان — تکرار شد. این رویداد پس از آن رخ داد که گزارش‌ها حاکی از نقض حریم هوایی یونان نزدیکی جزیره کیوس توسط یک اف-۱۶ ترکیه‌ای بود. میراژ ۲۰۰۰ای‌جی‌ام یونانی یک موشک آر.۵۰۰ ماجیک را به سمت اف-۱۶دی بلوک ۴۰ ترکیه (شماره سریال ۹۱-۰۰۲۳) شلیک کرد و آن را ساقط نمود.
در یک آمار معروف، اف-۱۵ ایگل هرگز در یک درگیری هوا به هوا شکست نخورده است. با این حال، عراقی‌ها ادعا کردند دو فروند اف-۱۵ را در نبرد هوایی سامورا در جنگ خلیج فارس سرنگون کرده‌اند (هر دو به پایگاه بازگشتند). تا به امروز، اف-۱۵ ادعا می‌کند ۱۰۴ پیروزی هوایی را بدون هیچ خسارتی ثبت کرده است. اگر حادثه درگیری یونانی و ترکیه‌ای در سال ۱۹۹۶ نبود، اف-۱۶ نیز رکورد بی‌نقص در بردهای هوایی داشت (هرچند باید تأکید کرد که اف-۱۶ها توسط جت‌های شوروی نیز سرنگون شده‌اند، اما شواهد کافی برای اثبات این ادعاها وجود ندارد).
دسته‌بندی مطالب