به گزارش آیندگان، شهرداری تهران با طرحی گسترده قصد دارد بافتهای فرسوده پایتخت را به موتور تولید مسکن برای اقشار نیازمند تبدیل کند. علیرضا زاکانی در تازهترین تشریح برنامه مسکنی، ابعاد ۶۲۹ هکتاری این هدفگذاری را افشا کرد که در آن ۲۱۱ محدوده جغرافیایی برای نوسازی انتخاب شدهاند. این طرح تنها به بازسازی فیزیکی محدود نمیماند، بلکه واحدهای مازاد حاصل از تراکمسازی به عنوان موتور تأمین مسکن اجتماعی تعریف شدهاند.
شهردار تهران در عین حال بر سه محور موازی تأکید دارد ساخت مسکن، اجارهداری حرفهای و مسکن اجتماعی. در بخش اول، ۷۲ واحد در منطقه ۵ با قیمت کارشناسی حدود ۱۳۰ میلیون تومان پایینتر از بازار ارزیابی شدهاند تا الگوی عرضه متری با قیمت واقعی را به چالش بکشد. در موازی آن، قراردادهای اجاره سه تا پنج ساله با افزایش بهای کمتر از نرخ تورم تدوین شده تا ثبات سكنی مستأجران تضمین گردد. زاکانی توضیح داد که داراییها و اعتبار شهرداری به عنوان پشتیبان مالی در هر دو مسیر فعال خواهند شد.
مهار هزینههای مسکن برای زوجهای جوان و خانوادههای فاقد سرپناه، ستون فقرات برنامه اجتماعی است. به گفته شهردار، هیئتامنای محلات همان نقشی که در شناسایی نیازمندان معیشتی ایفا میکنند، در حوزه مسکن نیز بر عهده خواهند داشت. این مکانیزم باعث میشود توزیع واحدها بر اساس معیارهای شفاف و بومی انجام گیرد و از محاباة دور باشد. زاکانی همچنین از اعلام آمادگی یک خیرین برای ساخت ۱۲۰ واحد مسکونی در صورت تأمین زمین خبر داد که میتواند نمونهای از مشارکت مردمی در مقیاس بزرگ باشد.
در محلة هرندی نیز تجربهای نوین در حال تست است؛ محدودهای ۲۳ هکتاری که بخش اعظم زمینهای آن متعلق به مردم است. شهرداری با طراحی کلان و پیگیری مجوزها، بستر تجمیع قطعات را فراهم کرده و مالکان به تدریج برای مشارکت در شرکت پروژه اعلام آمادگی میکنند. این مدل ترکیبی از سرمایهگذاری مالکان، نهادها و سازندگان، میتواند الگوی قابل توسعه برای سایر بافتهای فرسوده شود.
تفاوت بنیادین مسکن اجتماعی با طرح خانهریز در فلسفه اجرا نهفته است. خانهریز بستر سرمایهگذاری خرد شهروندان در پروژههای ساختمانی است تا از افزایش ارزش ملک بهرهمند شوند، در حالی که مسکن اجتماعی رویکرد حمایتی دارد و هدف نهایی دسترسی اقشار ضعیف به سرپناه مناسب است. هر دو از ظرفیت مشارکت مردمی استفاده میکنند، اما مخاطب و مکانیزم توزیع منافع در آنها جداست.
شهرداری تهران اکنون در نقطه تقاطع ظرفیت زمینهای شهری، مشارکت خیرین، امکانات بانکی و مدیریت پروژهها قرار دارد. اگر پیوند این ارکان با سرعت و شفافیت برقرار شود، تهران میتواند تجربهای منحصر به فرد در مقابله با بحران مسکن را رقم بزند؛ تجربهای که نه تنها بافت شهر را بازسازی میکند، بلکه امنیت سكنی را برای نسلهای جوان تضمین میسازد.