به گزارش آیندگان، امیر یونسیان مدیرکل دفتر ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکتهای دانشبنیان در گفتگو با برنامه تهران بیست، تحولی بنیادین در رویکرد ارزیابی این شرکتها را آشکار کرد که فراتر از آمارهای خشک تعداد، به عمق کیفیت و بوم فناوری میپردازد. با وجود حضور حدود یازده هزار و چهارصد شرکت در سه دسته نوپا، نوآور و فناور، معیار واقعی تمایز، فراتر از تعداد، در سطح پیچیدگی تکنولوژیک و قابلیت ایجاد بازار نهفته است.
حذف اقلام ناشی از رسوب فناوری از فهرست بهروز ۱۴۰۴، سیگنال قاطعی است که دوران کسب تأییدیه به عنوان بلیط دائمی به پایان رسیده. محصولاتی که به دلیل گسترش دانش تولید یا افزایش رقبا، لبه پیشرفت را از دست دادهاند، باید راهی ارتقای سطح فناوری شوند و یا جایگاه دانشبنیان خود را از دست دهند. این مکانیزم، چرخه سه تا پنج ساله ارزیابی مجدد را موتور محرک نوآوری مداوم میسازد.
یک نکته ظریف اما حیاتی، تفکیک فروش کل شرکت از فروش محصولات دانشبنیان است. حمایتهای قانون جهش تولید، از اعتبار و معافیت مالیاتی تا مزایای گمرکی، تنها به سهم دانشبنیان غلت میگردند؛ نه به کل فعالیتهای اقتصادی واحد. این دقت محاسباتی، شفافیت نظام حمایتی را تضمین میکند.
انتشار شاخصهای ارزیابی تفصیلی برای حوزههای مختلف فناوری پس از نه ماه کار تخصصی، سد ورود به زیستبوم دانشبنیان را برای پژوهشگران و کارآفرینان پایین آورده. راهنماهای ویدئویی و پرسشنامههای آموزشی، وابستگی به مشاوران را کاسته و فرآیند را دموکراتیکتر ساخته است. توسعه دامنه به صنایع خلاق و علوم انسانی با معیارهای مخصوص ماهیت این حوزهها، تنوع بوم فناوری را به چالش کشیده و مرزهای سنتی مهندسی را شکسته است.
این تحول نشان میدهد که استراتژی معاونت علمی، از مدیریت تعداد به مهندسی بوم کیفیتگرا متمایل شده؛ که پیچیدگی فناوری، نه تعداد شرکت، معیار پیشرفت است.
آیندگان در پیگیری این مسأله، بازتابهای عملیاتی این بازنگری بر سرآمدهای صادراتی و سهم در تولید ناخالص داخلی را در گزارشهای آتی بررسی خواهد کرد.
پیادهسازی این رویکرد نوین، نیازمند هماهنگی چابک میان معاونت علمی، شبکه آزمایشگاهی و شرکتهاست تا فرآیند ارزیابی مجدد بدون وقفه و با شفافیت کامل اجرا شود. تجربه نشان میدهد که موفقیت این بازنگری در بستگی به سرعت بهروزرسازی پایگاههای اطلاعاتی و آشنایی کارآفرینان با معیارهای جدید است.
در ماههای آینده، النظاره بر روند تمدید مجوزها و نرخ تبدیل شرکتهای نوپا به نوآور، کاشف اثربخشی واقعی این سیاستها خواهد بود. آیندگان گزارشهای میدانی از سالنهای ارزیابی و بازخوردهای مستقیم از فناوران را برای خوانندگان خواهد کرد.