واگذاری زمین به خانواده‌های سه‌فرزند: ۷۷ هزار سند اما خانه‌های ناتمام

سیاست واگذاری زمین ۲۰۰ متری به خانواده‌های دارای سه فرزند و بیش‌تر در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، با وجود چند سال اجرا، همچنان فاصله زیادی با تحقق مسکن قابل سکونت دارد. علی پژهان، جمعیت‌شناس و دبیر اندیشکده سلامت جمعیت و خانواده، در گفتگو با آیندگان تأکید کرد که زمین رایگان به‌تنه‌ایی مشوق کافی برای فرزندآوری نیست و نیاز به ترکیب سیاست‌های مسکن، درآمد، مراقبت از کودک و امنیت شغلی دارد.

بر اساس آخرین آمار سازمان ملی مسکن تا دی‌ماه ۱۴۰۴، برای ۷۷ هزار و ۳۸۱ متقاضی واگذاری زمین انجام شده، اما در تهران تنها ۶ هزار و ۲۳۵ نفر از ۱۵ هزار متقاضی تأییدشده زمین را تحویل گرفته‌اند. آمار شفاف و به‌روزی درباره تعداد خانواده‌هایی که پروانه ساخت گرفته و به مرحله سکونت رسیده‌اند در دسترس عموم قرار ندارد.

مهم‌ترین چالش‌ها شامل هزینه‌های بالا برای آماده‌سازی زمین (تا ۵۶۰ می‌لیون تومان در برخی مناطق)، کمبود زیرساخت‌ها، گلوگاه‌های بانکی با ۵۲۱ هزار نفر در صف وام فرزندآوری، و عدم تطابق مکان زمین با نیاز‌های اشتغال خانواده‌هاست. پژهان شاخص موفقیت را نه تعداد قرارداد زمین، بلکه تعداد خانواده‌هایی می‌داند که واقعا صاحب خانه قابل سکونت شده‌اند.

تجربه کشور‌های روسیه، مجارستان، فرا‌نسه و سنگاپور نشان می‌دهد که سیاست‌های تک‌بعدی موثر نبوده‌اند. پژهان پیشن‌هاد می‌دهد مدل‌های ترکیبی شامل مسکن آماده، زمین با وام ساخت، و کمک‌هزینه معادل ارزش زمین در شهر‌های پرجمعیت تدوین شود. او همچنین از دولت خواستار انتشار جداول ماهانه و عمومی مراحل اجرا به تفکیک استان شد تا شفافیت و پاسخ‌گویی تضمین گردد.