راهنمای جامع مخملک (تب اسکارلت) علائم، روشهای تشخیص، درمان و پیشگیری, مخملک که با نام تب اسکارلت نیز شناخته میشود، یک عفونت باکتریایی رایج است که بیشتر در کودکان بین ۵ تا ۱۵ سالگی مشاهده میشود، هرچند بزرگسالان نیز در معرض ابتلا قرار دارند. این بیماری توسط باکتری استرپتوکوک گروه A ایجاد میشود که عامل گلودرد استرپتوکوکی و عفونتهای دیگر نیز هست.
و درمان بهموقع میتواند از بروز عوارض جدی مانند تب روماتیسمی جلوگیری کند، بنابراین شناخت علائم و نحوه انتقال آن اهمیت زیادی دارد. در این مقاله به طور کامل به معرفی این بیماری، علائم ظاهری و درونی، روشهای تشخیص پزشکی، پروتکلهای درمانی و راههای پیشگیری پرداخته شده است. مخملک چیست و چگونه به وجود میآید؟ مخملک یا اسکارلاتینا نوعی عفونت گلوست است که با تشکیل جوشهای قرمز و برآمده روی پوست مشخص میشود.
لا یا استفاده از ظروف و اشیاء مشترک منتقل میشود.
اگرچهكثر مبتلایان در عرض یک هفته با مصرف آنتیبیوتیک بهبیت مییابند، عدم درمان میتواند منجر به عوارض خطرناک برای قلب، کلیه و سیستم عصبی شود. شناسایی علائم مخملک در کودکان و بزرگسالان علائم بیماری معمولاً ۱ تا ۳ روز پس از عفونت آغاز میشوند. اولین نشانهها شامل تب بالا، گلودرد شدید، تورم غدد لنفاوی گردن، سرگیجه، تهوع و بدندرد هستند.
میشوند و حس پوست را شبیه سنباده زبر میکنند. معمولاً از ناحیه گردن، قفسه سینه، زیر بغل، آرنج و کشاله ران آغاز شده و به سایر بخشهای بدن میرسند.
منطقه اطراف دهان معمولاً رنگپریده و شاحب باقی میماند (نشانه فیلههای پاستیا). در نواحی چروک پوستی، جوشها میتوانند قرمزتر و فشردهتر به نظر برسند (خطوط پاستیا). بین روز ۷ تا ۱۰، پوست شروع به انداختن میکند، بهویژه روی نوک انگشتان و کف پا. علائم مربوط به دهان و گلو زبان در ابتدا با لایهای سفید پوشیده شده، سپس متورم، قرمز و دانهدار میشود (زبان توتفرنگی).
لوزهها و بخشهای پشت گلو قرمز، متورم و دردناک شده و ممکن است پوششهای سفید یا زرد یا چرکهای خونی داشته باشند. بلع کردن غذا و مایع برای بیمار بسیار دردناک و دشوار میشود. سایر علائم همراهی تب بالا و لرز سردرد و بدندرد عضلانی معدهدرد، تهوع و استفراغ (بیشتر در کودکان) کاهش اشتها نقاط قرمز یا بنفش ریز روی سقف دهان (نقاط فورشایمر) روشهای تشخیص تب اسکارلت در صورت مشاهده گلودرد همراه با جوشهای قرمز، مراجعه به پزشک ضروری است.
پزشک پس از معاینه فیزیکی و پرسش از سوابق، از آزمایشهای آزمایشگاهی برای تأیید تشخیص استفاده میکند آزمایش سریع استرپ با سوآبگیری از گلو، در عرض چند دقیقه وجود آنتیژن باکتری استرپتوکوک گروه A بررسی میشود. کشت گلو در صورت منفی بودن آزمایش سریع، نمونه در محیط کشت قرار میگیرد و در ۲۴ تا ۴۸ ساعت نتیجه قطعی داده میشود؛ این روش حساسیت بیشتری دارد.
آزمایش مولکولی (PCR) روش جدیدتر و دقیقتری که نیازی به کشت ندارد و ژنوم باکتری را شناسایی میکند. پروتکل درمان مخملک درمان اصلی و قطعی مخملک، مصرف آنتیبیوتیک است.
تکمیل دوره درمان (معمولاً ۱۰ روزه) برای از بین بردن کامل باکتری و پیشگیری از تب روماتیسمی و التهاب کبيبات کلیه ضروری است. علاوه بر آنتیبیوتیک، مراقبتهای حمایتی شامل موارد زیر توصیه میشود استراحت کامل و مصرف وفیر مایعات (آب، سرشیر، آبنبات). استفاده از مسکنها و ضدتبهای بدون نسخه (استامینوفن یا ایبوپروفن) برای کنترل تب و درد (آسپیرین در کودکان ممنوع است). قرقره کردن با آب نمک گرم برای تسکین گلودرد.
مصرف غذاهای نرم، خنک و آردی (سوپ، پوره، ماست) برای کاهش درد بلع. استفاده از لوشنهای ضدخارش یا آنتیهیستامینها در صورت خارش شدید پوست. بیمار ۲۴ ساعت پس از آغاز مصرف آنتیبیوتیک دیگر رفهها و قطرات دمی پراکنده نمیکند و عفونی نیست، اما عزل تا بهبیت کامل توصیه میشود.
استراتژیهای پیشگیری از انتقال مخملک هیچ واکسنی برای مخملک وجود ندارد، بنابراین پیشگیری بر مبنای بهداشت شخصی و محیطی استوار است شستشوی مکرر دست با آب و صابون حداقل ۲۰ ثانیه (یا استفاده از ضدعفونیکننده الکلی). پوشاندن دهان و بینی با دستمال کاغذی یا آرنج دست در هنگام سرفه و عطسه. اشتراک نگذاشتن ظروف غذا، قاشق، چنگال، لیوان، مسواک و لوازم آرایشی. ضدعفونی کردن سطوح پرلمس (دستگیره در، کلید نور، گوشی، تها).
نگهداری کودک بیمار در خانه تا ۲۴ ساعت پس از شروع آنتیبیوتیک و از بین رفتن تب. تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم، خواب کافی و ورزش منظم. افراد در گروههای ریسک بالا هر کس میتواند مبتلا شود، اما شیوع در موارد زیر بیشتر است کودکان ۵ تا ۱۵ سال (مکتب و مدرسه). والدین و مراقبین کودکان در این رده سنی. افراد ساکن در محیطهای شلوغ و جمعی (مهدکودک، نظامیان، زندانها). افراد با سیستم ایمنی ضعیف یا بیماریهای مزمن.
فصلهای سرد و اول بهار (پیک شیوع). عوارض احتمالی در صورت عدم درمان اگر باکتری به جریان خون یا بافتهای دیگر سرایت کند، عوارض زیر ممکن است رخ دهند عوارض الحاد آبسه حول لوزهها، عفونت گوش، سینوزیت، ذاتالریه، ماستوئیدیت. عوارض مناعی/سیستمی (به تأخیر افتاده) تب روماتیسمی (آسیب به قلب، مفصل، مغز و پوست)، التهاب کبيبات کلیه بعد از استریپتوکوک، سندرم شوک سمی استریپتوکوکی، پانداس (اختلالات روانی خودایمنی در کودکان).
عفونتهای عمیق باکتریمی، مننژیت، آرتروز سبتیک، استئومیلیت، فسسیت گونه. نحوه مراقبت خانگی از کودک مبتلا مراقبتهای خانگی نقش کلیدی در راحت کردن کودک و تسریع بهبیت دارد. ابتدا محیط را خنک و رطوبتدار نگه دارید (استفاده از بخاردهی خنک). برای تسکین گلودرد، قرقره آب نمک (نیم چایخوری نمک در یک لیوان آب گرم) هر چند ساعت یک بار مفید است.
غذاهای نرم، خالی از فلفل و ادویه، و به دماهای خنک یا محیطی (سوپ مرغ، پوره سیبزمینی، ماست، هریسه،آبنبات) تدارک ببینید. اطمینان حاصل کنید کودک روزانه ۱.۵ تا ۲ لیتر مایع (آب، شربت ی، سرشیر) مصرف میکند تا از آب شدن پیشگیری شود. برای کنترل تب و درد، استامینوفن یا ایبوپروفن با دوز مناسب وزن کودک تجویز پزشک را بدهید. ناخنهای کودک را کوتاه و تمیز نگه دارید تا از زخمسازی ثانویه ناشی از خارش جلوگیری شود.
دستمالهای مرطوب خنک روی پیشانی و آرنجها میتواند تب را کاهش دهد. زمانهای ضروری مراجعه به پزشک بازدید فوری مشاهده جوش قرمز برآمده به همراه تب و گلودرد. مراجعه مجدد اگر ۲۴ ساعت پس از شروع آنتیبیوتیک علائم بهبود نیافته یا بدتر شده باشند (تب پایدار، تنگی نفس، درد قفسه سینه، ضعف شدید، تب از ۳۹.۵ độ سانتیگراد، خستگی غیرعادی، کدر شدن ادرار، تورم صورت یا پاها). پاسخ به سوالات متداول ۱. آیا میتوان چند بار به مخملک مبتلا شد؟
بله. عفونت قبلی ایمنی مداوم ایجاد نمیکند و در صورت تماس مجدد با باکتری، میتوان مجدداً بیمار شد. وجود ندارد. ۲. کودک چند روز باید در خانه بماند؟ حداقل ۲۴ ساعت پس از آغاز مصرف آنتیبیوتیک و قطع تب، کودک میتواند به مدرسه بازگردد، ضمن اینکه حالت عمومی خوبی داشته باشد. ۳. دوره بیماری چقدر طول میکشد؟ با مصرف آنتیبیوتیک، تب و گلودرد در ۲۴-۴۸ ساعت کنترل میشود.
جوش پوستی حدود ۱ هفته باقی میماند و پوستانداختن میتواند تا چند هفته ادامه داشته باشد. تورم غدد لنفاوی نیز ممکن است تا ۲-۳ هفته بماند. ۴. آیا مخملک مسری است؟ بله، بسیار مسری است. انتقال از طریق قطرات ریزی که هنگام سرفه و عطسه از بینی و گلو فرد بیمار خارج میشوند، یا تماس مستقیم با ترشحات و اشیاء آلوده رخ میدهد.
جمعبندی مخملک بیماری باکتریایی قابل درمان است که با شناخت علائم و اقدام سریع، عوارض جدی آن کاملاً قابل پیشگیری است. ترکیب آنتیبیوتیک بهموقع، استراحت، تغذیه مناسب و بهداشت فردی کلید ریکاوری سریع است. اگر çتان یا خودتان علائمی چون تب بالا، گلودرد شدید و جوش قرمز برآمده دارید، بدون تاخیر به پزشک مراجعه کنید. توجه به نکات بهداشتی در خانه و مدرسه میتواند چرخه انتقال را بشکند و سلامت جامعه را حفظ نماید.
نکات کلیدی برای شما مخملک ناشی از باکتری استرپتوکوک گروه A است و با آنتیبیوتیک درمان میشود. جوش پوستی زبر، قرمز و خارشدار نشانه متمایزکننده است. تکمیل دوره آنتیبیوتیک (۱۰ روز) برای پیشگیری از تب روماتیسمی حیاتی است. بهداشت دست و عدم اشتراک لوازم شخصی بهترین پیشگیری است. کودک بیمار تا ۲۴ ساعت پس از آنتیبیوتیک و برطرف شدن تب در خانه بماند. > گامی برای تسلط شما بر مهارتهای برقراری ارتباط هشدار!
این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر