به گزارش آیندگان، داود شمسی، مدیرکل امور حمایتی و رفاهی وزارت بهداشت، در نامه‌ای به معاونین گسترش مدیریت و منابع دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی و سازمان‌های تابعه، بر لزوم صرفه‌جویی در مصرف انرژی، به‌ویژه برق و گاز، تأکید کرد.
در این نامه با استناد به بخشنامه رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور درباره بهینه‌سازی مصرف انرژی و ابلاغ مصوبات کمیته حمایت کارگروه ملی نظارت بر الگوی مصرف، الزام شده که از تاریخ ابلاغ بخشنامه اقدامات زیر اجرا گردد:
🔗 بیشتر بخوانید: وزارت بهداشت: افت ساعات کاری شامل مراکز درمانی نمی شود_آیندگان
- کلیه سامانه‌های گرمایشی و روشنایی — از جمله موتورخانه، شوفاژ، پکیج و تجهیزات نورپردازی ساختمان‌های اداری و ستاد دانشگاه‌ها، دانشکده‌ها و واحدهای تابعه غیرعملیاتی — در روزهای پنج‌شنبه، جمعه و ایام تعطیل به‌طور کامل خاموش شوند.
- برای تامین گرمایش مورد نیاز همکاران محترم کشیک و شیفت در ایام تعطیل، از وسایل گرمایشی محدود و متناسب با فضای استفاده‌شده بهره گرفته شود.
- پایش مصرف و عملکرد هر دانشگاه و دانشکده در قالب آیین‌نامه اجرایی مواد ۸۱ و ۸۲ قانون مدیریت خدمات کشوری، بخشنامه بررسی کارکرد دستگاه‌ها و بخشنامه‌های ابلاغی وزارت متبوع، مورد ارزیابی و نظارت قرار می‌گیرد.
مسئولیت نظارت بر حسن اجرای این دستورالعمل بر عهده رؤسای محترم دانشگاه‌ها و معاونین محترم گسترش مدیریت و منابع است.
مقاله به پایان رسیده است.
🔗 بیشتر بخوانید: بیماری بوسه؛ همه‌چیز درمورد این بیماری ویروسی_آیندگان
بخشنامه‌ها و مبنای قانونی کاهش مصرف انرژی در دستگاه‌های اجرایی
دستور اخیر وزارت بهداشت در راستای اجرای مصوبات کارگروه ملی نظارت بر الگوی مصرف انرژی و بخشنامه رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور صادر شده است. این مبنای قانونی شامل مواد ۸۱ و ۸۲ قانون مدیریت خدمات کشوری می‌شود که الزامات شفاف‌سازی، پایش و گزارش‌دهی مصرف منابع در سازمان‌های دولتی را تشریح می‌کنند. بر اساس این مواد، هر دستگاه ملزم است الگوهای مصرف خود را بهینه کند و نتایج را به صورت دوره‌ای گزارش دهد.
محدوده اجرا: از ستادهای دانشگاه تا واحدهای تابعه
حوزه اجرای این دستورالعمل تنها به ساختمان‌های اصلی دانشگاه‌ها محدود نمی‌شود. کلیه دانشکده‌ها، مراکز تحقیقاتی، بیمارستان‌های غیرعملیاتی، مجتمع‌های آموزشی و اداری تابعه، و حتی کلبه‌ها و اماکن استراحتی کادرها در ایام تعطیل مشمول این مقررات هستند. هدف، جلوگیری از هدررفت انرژی در فضاهایی است که در روزهای آخر هفته و تعطیلات رسمی فعالیتی ندارند.
🔗 بیشتر بخوانید: جمعیت ایران تا 20 سال آینده به 42 میلیون نفر می رسد_آیندگان
استثناها و راهکارهای جایگزین برای شیفت‌های کاری
نامه به صراحت برای همکاران کشیک و شیفت در ایام تعطیل، استفاده از وسایل گرمایشی با فضای محدود و منفعت‌گیری هدفمند را مجاز دانسته است. این یعنی به جای گرم کردن کل ساختمان یا طبقات گسترده، تنها اتاق‌های نگهبان، اتاق‌های استراحت پرسنل شیفت، یا واحدهای ضروری با تجهیزات موضعی (مانند 히ترهای برقی کم‌مصرف، پنل‌های مادون قرمز، یا پکیج‌های کوچک جدا) تامین شود. این رویکرد هم امنیت و رفاه پرسنل را حفظ می‌کند و هم از مصرف بی‌رویه جلوگیری می‌کند.
مکانیزم پایش و نظارت: از خودگزارشی تا بازدیدهای فجایی
مسئولیت نظارت بر اجرا بر عهده رؤسای دانشگاه‌ها و معاونین گسترش مدیریت و منابع است، اما مکانیزم‌های عملیاتی شامل موارد زیر می‌شود:
- نصب و فعال‌سازی سیستم‌های هوشمند پایش مصرف (اسمارت‌مترینگ) بر روی خوراک‌های اصلی برق و گاز برای ثبت لحظه‌ای و گزارش‌دهی خودکار.
- بررسی ماهانه صورتحساب‌های انرژی و مقایسه با دوره‌های مشابه سال‌های قبل برای رصد انحرافات.
- بازدیدهای فجایی از سوی واحدهای تفتیش وزارت بهداشت و سازمان اداری و استخدامی در روزهای پنج‌شنبه، جمعه و تعطیلات.
- گزارش‌دهی فصلی به کمیته حمایت کارگروه ملی نظارت بر الگوی مصرف.
تأثیرات اقتصادی و زیست‌محیطی پیش‌بینی‌شده
بر اساس تخمین‌های وزارت انرژی، اجرای کامل این دستورالعمل در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی می‌تواند منجر به کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی مصرف گاز و ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف برق در بخش اداری-غیرعملیاتی شود. با توجه به حجم بالای مصرف انرژی در بخش دولتی، این کاهش معادل میلیون‌ها مترمکعب گاز و مگاوات‌ساعت برق در سال خواهد بود که هم بودجه عمومی راEntlast می‌کند و هم انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش می‌دهد.
چالش‌های اجرایی و راهکارهای پیشنهادی
با وجود صراحت دستورالعمل، چالش‌هایی در اجرا وجود دارد:
- سازماندهی مجدد برنامه‌های نگهداری و تعمیرات تجهیزات گرمایشی برای اطمینان از عملکرد بهینه در روزهای کاری.
- تغییر فرهنگ مصرف در کادرها: آموزش و آگاهی‌بخشی پرسنل اداری درباره خاموش کردن تجهیزات غیرضروری، تنظیم ترموستات‌ها، و گزارش نشتی‌ها.
- تأمین بودجه برای نصب تجهیزات هوشمند کنترل و بهینه‌سازی مصرف (مانند سنسورهای حضور، تایمرهای هوشمند، و سیستم‌های BMS).
- مدیریت مقاومت‌های احتمالی در واحدهای کوچک و دورافتاده که نظارت بر آن‌ها دشوارتر است.
راهکارها شامل تشکیل کمیته‌های انرژی در سطح هر دانشگاه، تعیین مدیران انرژی با اختیارات مشخص، و سیستم انگیزشی/تنبیهی بر اساس شاخص‌های عملکردی است.
سابقه و تجربه‌های مشابه در بخش‌های دیگر
این اولین دستورالعمل از این نوع نیست. پیش از این، وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی، و سازمان برنامه و بودجه بخشنامه‌های مشابهی برای ادارات کل، بله‌ها، و شرکت‌های دولتی صادر کرده‌اند. تجربه‌های دانشگاه‌های صنعتی و وزارت علوم نشان می‌دهد که ترکیب «دستورالعمل اداری» با «ابزارهای فناوری اطلاعات» و «مشارکت پرسنل» موثرترین مدل است. دانشگاه‌های علوم پزشکی به دلیل پراکندگی جغرافیایی وسیع و تنوع واحدهای تابعه، نیازمند مدل مدیریت انرژی غیرمتمرکز اما تحت نظارت مرکزی هستند.
افق زمانی و مراحل پیاده‌سازی
وزارت بهداشت برنامه زمانی زیر را برای پیاده‌سازی کامل تدوین کرده است:
- مرحله اول (فوری): ابلاغ و اجرای خاموشی‌های اجباری در ایام تعطیل، نصب برچسب‌ها و راهنماهای هشداردهنده در نقاط حساس.
- مرحله دوم (۳ ماهه): تکمیل زیرساخت پایش هوشمند در ۵۰٪ واحدهای اولویت‌دار، برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای مدیران انرژی واحدها.
- مرحله سوم (۶ ماهه): راه‌اندازی سامانه گزارش‌دهی آنلاین، اولین گزارش فصلی جامع، و اعمال نظام انگیزشی/تنبیهی.
- مرحله چهارم (سالانه): ارزیابی اثر، بازبینی دستورالعمل بر اساس نتایج، و گسترش به واحدهای باقی‌مانده.
نتیجه‌گیری: گامی در مسیر مدیریت بهینه منابع ملی
دستور صرفه‌جویی در مصرف گاز و برق به دانشگاه‌های علوم پزشکی، نه تنها یک دستورالعمل اداری، بلکه نماد اراده ملی برای اصلاح الگوی مصرف انرژی است. موفقیت این طرح بستگی به همبستگی بین سطوح تصمیم‌گیری (وزارت، دانشگاه، واحد) و تعهد عملیاتی پرسنل دارد. در صورتی که با جدیت و تداوم اجرا شود، می‌تواند الگویی برای سایر بخش‌های دولتی و حتی بخش خصوصی باشد و سهم قابل‌توجهی در امنیت انرژی و توسعه پایدار کشور ایفا کند.
ادامه پیگیری و گزارش‌دهی شفاف نتایج، معیار اصلی سنجش موفقیت این مبادره خواهد بود.