مجتبی صمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در گفتوگو با خبرنگار آیندگان بیان کرد تنگه هرمز تنها یک گذرگاه دریایی نیست، بلکه ظرفیتی راهبردی برای افزایش قدرت چانهزنی ایران و ایجاد درآمدهای پایدار اقتصادی محسوب میشود.
او اشاره کرد در شرایط جنگی ملاحظات حقوقی تردد کشتیها تغییر میکند و ایران باید با دقت شرایط حقوقی، امنیتی و پیامدهای ملی را بررسی کند. ایران و آمریکا هر دو عضو کنوانسیون حقوق دریاها نیستند، بنابراین نمیتوان مقررات آن را یکسان به هر دو کشور تسری داد. نمونه کانال سوئز نشان میدهد دریافت عوارض در آبراههای مهم رایج است، اما برای تنگه هرمز نیازمند بررسی دقیق مبانی حقوقی است.
صمدی نگرانی از کاهش اهمیت هرمز در صورت اعمال محدودیت را رد کرد و گفت ایجاد مسیرهای جایگزین در کوتاه و میانمدت ساده نیست. خطوط لوله نفتی نیز چالشهای امنیتی دارند و حتی در افق ۱۰ تا ۲۰ سال آینده اهمیت راهبردی این تنهه باقی میماند.
توقیف کشتیهای ایرانی توسط آمریکا در چارچوب نظام تحریمهای سیاسی است. ایران میتواند از موقعیت هرمز برای افزایش هزینه تداوم سیاستهای تحریمی علیه خود استفاده کند، زیرا اقتصاد جهانی به امنیت انتقال انرژی از این منطقه وابسته است.
دریافت عوارض از کشتیهای عبوری حتی در شرایط صلح میتواند منبع درآمدی مهم باشد. با طراحی نظام سازمانیافته خدمات دریایی، حفاظت محیط زیست و مدیریت تردد، این درآمد میتواند در جبران خسارتهای جنگ و تقویت اقتصاد کمک کند. استمرار رویه مدیریت تردد میتواند در مباحث بینالمللی آینده مورد استناد قرار گیرد، هرچند ایجاد حق حقوقی جدید نیازمند چارچوب حقوق بینالملل است.