به گزارش آیندگان دو یوزپلنگ به نامهای توران و آذر که در سال ۱۴۰۱ بدون مادر یافت شدند، در منطقه توران شاهرود زیر نظر مستقیم نیروهای حفاظت محیط زیست نگهداری میشوند.
یوزپلنگ آسیایی یکی از نادرترین گربههای بزرگ جهان است و جمعیت آن در ایران به شدت کاهش یافته است؛ از این رو هر فرد باقیمانده اهمیت حیاتی برای بقای گونه دارد. توران شاهرود به عنوان یکی از آخرین پناهگاههای طبیعی این حیوان شناخته میشود و تلاشها برای حفظ محیط زیست آن در سالهای اخیر تشدید یافته است.
محیطبانان در این منطقه وظیفه نظارت بر سلامتی، تغذیه و آموزش مهارتهای شکاری به دو یوزپلنگ جوان را بر عهده دارند. آنها با استفاده از راههای مدرن ردیابی و نظارت از دور، سعی میکنند استرس ناشی از حضور انسان را به حداقل برسانند و شرایط طبیعی را تا حد امکان بازسازی کنند.
تحلیل وضعیت فعلی نشان میدهد که تلاشهای مشترک سازمانهای حفاظت طبیعت، دانشگاهها و جامعه محلی میتواند شانس بقای این دو فرد و در درازمدت جمعیت یوزپلنگ آسیایی را افزایش دهد. حمایت مالی و قانونی مستمر، جنب به جنب با آگاهیبخشی به شهروندان، کلید موفقیت این برنامههاست.
در نهایت، تداوم مراقبتهای تخصصی و گسترش ورهای حیات وحش در توران شاهرود، امید جدیدی برای آینده یوزپلنگهای توران و آذر و همگونههایشان ایجاد میکند.
برنامههای تکثیر در اسارت و بازگرداندن به طبیعت برای یوزپلنگ آسیایی در ایران وارد فاز عملیاتی شده است. کارشناسان امیدوارند که توران و آذر با رسیدن به بلوغ جنسی، بتوانند در افزایش تنوع ژنی جمعیت وحشی نقشی ایفا کنند. در این راستا، مرکزهای پژوهش حیات وحش با همکاری سازمانهای بینالمللی، پروتکلهای مراقبت و آموزش شکار را برای یوزپلنگهای یتیم تدوین کردهاند.
چالشهای اصلی در مسیر حفظ یوزپلنگ آسیایی شامل تکهتکه شدن’، شکار غیرمجاز گلههای وحشی، تصادفات جادهای و تغییرات اقلیمی است. در منطقه توران، جادههای عبور باعث جدایی ورهای حیات وحش شده و خطر برخورد یوزپلنگها با خودروها را افزایش داده است. محیطبانان با نصب دوربینهای و نظارت مداوم، سعی میکنند الگوی حرکت این حیوانات را ثبت و نقاط خطرناک را شناسایی کنند.
همکاری با روستاییان ساکن در حاشیه پارک ملی توران، یکی از استراتژیهای کلیدی در کاهش تضاد انسان و حیات وحش محسوب میشود. طرحهای جبران خسارت ناشی از حمله یوزپلنگ به دام، و آموزش روشهای جلوگیری از نزدیک شدن گلهها به سکونتگاهها، نتایج مثبتی داشته است. شهروندان اکنون به عنوان ناظران بومی در گزارش دیدار یوزپلنگها مشارکت فعال دارند.
پایش ژنتیکی نمونههای مایع و موی یوزپلنگها، تصویر دقیقی از ساختار جمعیت و سطح همزیستی در منطقه توران ارائه میدهد. نتایج اولیه نشان میدهد که جمعیت بسیار کم است، اما تنوع ژنی هنوز در حد قابل قبولی حفظ شده است. این یافته، اهمیت تداوم تلاشهای حفظ و جلوگیری از انزواژ بیشتر ورها را دوچندان میکند.