بازآرایی نظام تأمین مالی فناوری گذار از وامدهی به حکمرانی سرمایه راهبردی, زیستبوم علم و فناوری ایران پس از دو دهه تمرکز بر بسترسازی قانونی و توسعه زیرساختها، اکنون در نقطه عطفی قرار دارد که ابزارهای سنتی وامدهی و توزیع پراکنده منابع، پاسخگوی چالشهای راهبردی نظیر امنیت انرژی، آب و غذا نیستند.
مقاله با استناد به تجارب جهانی (آمریکا، چین، اروپا و کشورهای حاشیه خلیج فارس) نشان میدهد که موفقیت در اقتصاد دانشبنیان وابسته به انباشت نقدینگی نیست، بلکه بر معماری سرمایه و حکمرانی هوشمند آن استوار است.
در این مدلها، دولت نقش مأموریتگرا ایفا کرده، ریسکهای اولیه را پذیرفته و با ابزارهای همسرمایهگذاری، سرمایههای خصوصی را به سمت فناوریهای حیاتی هدایت میکند.چالشهای ساختاری نظام فعلیتحلیل وضعیت ایران نشان میدهد که نظام تأمین مالی از گرههای بنیادینی رنج میبرد تمرکز بر بقای شرکتها به جای توسعه فناوریهای راهبردی، پراکندگی شدید بودجه بین هزاران متقاضی، فقدان نظام اولویتبندی فناوری، ضعف سازوکارهای همسرمایهگذاری با بخش خصوصی، و گسستی عمیق میان صندوقها، پارکهای علم و فناوری و صنایع مادر (نفت، پتروشیمی، خودروسازی).نقشه راه تحول پنجگانه صندوق نوآوریبرای عبور از این بحران، دگرگونی کارکردی صندوق نوآوری و شکوفایی بر پایه پنج محور طراحی شده استبازتعریف مأموریت پیوند منابع با اولویتهای استراتژیک و گلوگاههای حیاتی کشور.ارتقا به صندوقِ صندوقها خروج از وامدهی مستقیم و ورود به سرمایهگذاری مشترک با بخش خصوصی و صندوقهای تخصصی.بازآفرینی صندوقهای میدانی تبدیل صندوقهای پژوهش و فناوری به بازوهای تخصصی راهبری فناوری و مدیریت سبدهای سرمایهگذاری.فعالسازی سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) ترغیب غولهای صنعتی به تأسیس بازوهای سرمایهگذاری برای اتصال نیازهای تولیدی به شرکتهای دانشبنیان.دگرگونی ارزیابی عملکرد جایگزینی شاخصهای تسهیلاتمحور با معیارهای اثر فناورانه نظیر بومیسازی تجهیزات تحریمی، کاهش ناترازیهای راهبردی و ارتقای تابآوری اقتصادی.این بازآرایی به آیندگان گزارش داده شده و هدف آن استقرار مدل نوین فناوری برای صعود به قله اقتدار فناورانه است.