کمیسیون تلفیق لایحه بودجه سال ۱۴۰۳ مصوبات نهایی خود را در خصوص افزایش حقوق و دستمزد شاغلین و بازنشستگان منتشر کرد. بر اساس این مصوبات، افزایش ۲۰درصدی حقوق برای شاغلین کشوری و لشکری تصویب شد که بالا‌تر از پیش‌بینی ۱۸درصدی دولت است.
نماینده همدان در مجلس، حمیدرضا حاجی‌بابایی، اعلام کرد که کمیسیون حداقل سقف حقوق را ۱۰ میلیون تومان و سقف معافیت مالیاتی را ۱۲ میلیون تومان برای سال آینده تعیین کرده است. افزایش معافیت مالیاتی از ۸ به ۱۲ میلیون تومان باعث می‌شود حقوق‌های پایین نیز مشمول افزایش چند درصدی اضافی شوند.
رئیس کمیسیون تلفیق توضیح داد که نرخ‌های مالیات بر حقوق به صورت پلکانی مصوب شده تا ۱۲ میلیون تومان معاف، از ۱۲ تا ۱۶.۵ میلیون ۱۰درصد، از ۱۶.۵ تا ۲۷ میلیون ۱۵درصد، از ۲۷ تا ۴۰ میلیون ۲۰درصد و بالای ۴۰ میلیون تومان ۳۰درصد مالیات. این طراحی با هدف عدل در توزیع بار مالیاتی همراه با ۲۰درصد افزایش حقوق تدوین شده است.
تعیین حداقل حقوق بازنشستگان و برنامه همسان‌سازی
کمیسیون تلفیق حداقل حقوق بازنشستگان برای سال ۱۴۰۳ را ۹ میلیون تومان تعیین کرد که معادل ۹۰درصد حقوق شاغلین با درآمد کم است. برای بازنشستگان کشوری و لشکری مصوب شد که حقوق آن‌ها باید با لحاظ ۹۰درصد شاغلین هم‌سطح باشد و ۴۰درصد از فاصله حقوقی در سال ۱۴۰۳، ۳۰درصد در ۱۴۰۴ و ۳۰درصد باقی‌مانده در ۱۴۰۵ پرداخت گردد.
حاجی‌بابایی مثال زد اگر کار‌مندی با ۱۰ میلیون تومان حقوق با ۲۰درصد افزایش به ۱۲ میلیون برسد و فاصله او با هم‌سایه بازنشسته ۳ میلیون تومان باشد، ۴۰درصد این فاصله (۱.۲ میلیون) در سال ۱۴۰۳ به بازنشسته پرداخت می‌شود. کمیسیون همچنین مقرر کرد این مصوبه برای بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز لحاظ شود و ۱۷۰ هزار میلیارد تومان بدهی دولت به تأمین اجتماعی از منابع اجرای قانون تأمین تامین گردد.
انتقادات به تجاهل بازنشستگان تأمین اجتماعی
حسن صادقی، رئیس اتحادیه پیشکسوتانجامعه کارگری، در جلسه مجازی خانه کارگر هشدار داد که همسان‌سازی حقوق در برنامه هفتم توسعه تنها برای بازنشستگان دولتی و لشکری پیش‌بینی شده و دولت از تخصیص ردیف بودجه‌ای برای بازنشستگان تأمین اجتماعی خودداری کرده است. وی یادآور شد که منبع ۵۰ هزار میلیارد تومان حاصل از ۱درصد افزایش مالیات بر ارزش افزوده صرف همسان‌سازی بازنشستگان دولتی می‌شود در حالی که سازمان تأمین اجتماعی ۳۰۰ هزار میلیارد تومان کسری بودجه برای ۱۴۰۳ اعلام کرده است.
صادقی افزود دولت در جدول ۴ بودجه، درآمد‌های واگذاری شرکت‌های دولتی را از ۱۰۶ به ۶۰ هزار میلیارد تومان کاهش داده و هیچ تدابیر شفافی برای پرداخت بدهی‌های بیمه‌ای به سازمان تأمین اجتماعی در لایحه پیش‌بینی نکرده است. حتی ۱۷۰ هزار میلیارد تومانی که در کمیسیون اجتماعی مطرح شده، همچنی قطعی نیست و باید در کمیسیون تلفیق و صحن علنی رد یا تأیید گردد.
بحران اشت دستمزد و قدرت خرید
رئیس اتحادیه پیشکسوتان تأکید کرد که نرخ رشد حداقل دستمزد در ۳۴ سال گذشته تنها ۳درصد بیش‌تر از تورم بوده و بند ب ماده ۴۱ قانون کار که الزام تامین نیاز‌های خانوار ۳.۳ نفری را می‌دارد، محقق نشده است. او ابراز داشت از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ قیمت‌ها ۱۵.۶۷ برابر شده و سفره حقوق‌بگیران نزدیک به ۳۰۲درصد کوچک‌تر گردیده است. هزینه خوراکی خانوار ۴ نفره در تیر ۱۴۰۲ حدود ۹.۲ میلیون تومان برآورد شده که حداقل حقوق ۷.۲ میلیون تومان تنها می‌کند.
مقایسه با ترکیه نشان می‌دهد حداقل حقوق در ایران حدود ۱۵۰ دلار است در حالی که در ترکیه به ۳۰ میلیون تومان می‌رسد. ایران در رتبه‌بندی جهانی دستمزد بین ۱۸۰ کشور در رده‌های پایین (بدتر از ۱۵۰) قرار دارد. صادقی بر ضرورت تصمیم انقلابی برای جبر این خلا و تمرکز بر شاخص هزینه زندگی در شورای عالی کار صحه گذاشت.
چالش‌های اجرایی همسان‌سازی و سناریو‌های تأمین اعتبار
کارشناس مسائل کار و تأمین اجتماعی، حاج اسماعیلی، به موانع اجرای همسان‌سازی ۹۰درصدی اشاره کرد ابتدا باید حقوق شاغلین به حد مطلوب برسد، در دوره قبل این هدف محقق نشد و اکنون شکاف حقوق لشکری شاغل و بازنشسته دوبرابری است. وی انتقاد کرد که دولت اراده جدی برای همسان‌سازی ندارد و مجلس تحت فشار عمومی، روال نادرست قبلی را تکرار کرده است.
مشکل عمده در بخش غیر‌دولتی و تأمین اجتماعی عدم وجود شاخص معتبر برای تعیین شاغل هم‌سطح است. در بخش دولتی گروه و پایه و در لشکری‌ها درجه مرجع است، اما در تأمین اجتماعی با وجود طبقه‌بندی مشاغل برای کمتر از ۵۰درصد شاغلین، مرجع وجود ندارد. حاج اسماعيلية تاکید کرد که دولت باید این عیب ماهیتی را در قانون بودجه رفع نماید.
در مورد تأمین اعتبار، تجربه دوره قبل نشان می‌دهد دولت شرکت‌های ورشکسته و زیانده (مانند سهام هپکو) را به صندوق تأمین اجتماعی تها‌تر کرده که سختی‌های مضاعف برای سازمان ایجاد می‌کند. صندوق تأمین اجتماعی در سال‌های اخیر تحت فشار بیش از پیش قرار گرفته و ورود به منطقه بحرانی شدت گرفته است.
