معاوضه مفصل زانو (آرتروپلاستی زانو) نوعی عمل جراحی برای جانشین کردن کلیه یا بخشی از مفصل صدمهدیده زانو است. در این روش جراح غضروف و استخوان آسیبدیده را با یک مفصل مصنوعی جایگزین میکند. بهبودی کامل پس از جراحی ممکن است تا یک سال طول بکشد، اما فرد میتواند به مرور زمان فعالیتهای معمول خود را آغاز نماید. آنچه لازم است درباره معاوضه مفصل زانو بدانید در این مقاله خواهید خواند. با ما همراه باشید.
جراحی معاوضه مفصل زانو چیست؟
زانو یکی از مهمترین و در عین حال آسیبپذیرترین مفصلهای بدن محسوب میشود. در شرایطی که این مفصل حیاتی یا بخشی از آن دچار آسیب شده و قابلیت حرکت یا انجام کارهای روزمره را از فرد سلب کند، به تشخیص و تجویز پزشک، مفصل صدمهدیده با مفصل مصنوعی ساختهشده از فلز و پلاستیک (پروتز) جایگزین میگردد.
🔗 بیشتر بخوانید: رابطه با مرد آلفا: آیا با یک مرد آلفا رابطه دارید؟ + ویژگیها مرد آلفا در رابطه_آیندگان
انواع معاوضه مفصل زانو
بر اساس شدت آسیب و ناحیه دچار آسیب در زانو، جراح معاوضه کامل یا جزئی مفصل را پیشنهاد میدهد.
- معاوضه کامل مفصل زانو: شایعترین نوع عمل است. در این روش جراح هر سه ناحیه منیسک داخلی، منیسک خارجی و زیر کشکک زانو را با مفصل مصنوعی معاوضه میکند.
- معاوضه جزئی مفصل زانو: این روش زمانی به کار میرود که تنها بخشی از مفصل زانو آسیب دیده باشد. معاوضه جزئی زانو در افراد جوانتر که دچار تروما یا صدمه شدهاند رایجتر است.
آرتروپلاستی برای درمان چه نوع آسیبهایی مفید است؟
اگر فرد دچار علائم شدیدی باشد که با درمانهای غیرجراحی بهبود نیابند، پزشک ممکن است معاوضه مفصل زانو را تجویز نماید. آسیبهای قابل درمان با این روش عبارتاند از:
🔗 بیشتر بخوانید: ۲۱ مصدوم در حادثه ریزش ساختمان در خیابان قزوین – آیندگان
- سفتی مفصل;
- تورم و درد زانو;
- آرتروز شدید زانو;
- هموفیلی;
- روماتیسم مفصلی;
- مشکل در حرکت زانو;
- بیماریهای رسوب کریستال همانند نقرس;
- دیسپلازی استخوان (اختلال در رشد استخوان);
- صدمه یا عفونت رباط که به آرتروز شدید تبدیل شده است;
- نکروز آواسکولار (میرگی سلولی استخوانی به علت نرسیدن خون).
قبل از جراحی معاوضه مفصل زانو بیمار باید چه مراحل را طی کند؟
معمولاً برای آرتروپلاستی بیمار باید مراحل زیر را پشت سر بگذارد:
- معاینه فیزیکی برای اطمینان از سلامت کافی جهت جراحی;
- انجام آزمایشهای خون تجویز شده بر اساس شرایط بالینی;
- تهیه نوار قلب برای بررسی سلامت قلب فرد;
- مراجعه به دندانپزشک و تایید سلامت دهان و دندان برای پیشگیری از عفونت پس از جراحی;
- آزمایشهای تصویربرداری از جمله عکسبرداری زانو با اشعه ایکس (ممکن است فرد به امآرآی یا سیتیاسکن نیز نیاز داشته باشد);
- مشورت با پزشک درباره داروها و مکملهای مصرفی و قطع مصرف آنها در صورت صلاحدید پزشک.
روال جراحی معاوضه مفصل زانو چگونه است؟
بیهوشی اولین گام پزشکی برای آغاز جراحی معاوضه مفصل زانوست. مراحل عمل بدین ترتیب است:
🔗 بیشتر بخوانید: شخصیت شناسی؛ اهمیت، نظریهها و مبنای روانشناسی شخصیت
- جراح برشی روی مفصل زانوی بیمار ایجاد میکند;
- غضروف و استخوان آسیبدیده را از مفصل زانو خارج میسازد;
- مفصل مصنوعی یا پروتز را جایگزین استخوان آسیبدیده مینماید;
- یک فاصلهدهنده پلاستیکی بین پروتز و استخوان قرار میدهد تا فرد بتواند بهراحتی مفصل را متحرک سازد;
- در صورت نیاز کشکک زانو را طوری بازسازی میکند که با مفصل مصنوعی تازه سازگار باشد.
پس از عمل معاوضه مفصل چه اتفاقی میافتد؟
پس از جراحی، بیمار به اتاق ریکاوری منتقل شده و چند ساعت تحت نظر قرار میگیرد تا به Voll حالت هوشیاری برسد. در این مدت علائم حیاتی و میزان درد او مدام نظارت میشود. برخی بیماران همان روز عمل از بیمارستان مرخص میشوند و برخی بر اساس پیشنهاد پزشک ملزماند یک شب در بیمارستان بمانند. زمان مرخصی به نظر جراح بستگی دارد.
تسکین درد پس از عمل
پس از جراحی، بهویژه در چند هفته اول دوره نقاهت، بیمار در ناحیه زانو درد تجربه خواهد کرد. معمولاً پزشک ترکیبی از داروهای مسکن، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (در صورت عدم موانع برای فرد) و استامینوفن را برای تسکین درد تجویز میکند و دوز، نحوه و زمان مصرف را به بیمار تشریح میکند.
مزایای جراحی معاوضه مفصل زانو
آرتروپلاستی زانو عملی ایمن و موثر است که موجب میشود بیمار توانایی تحرک خود را بازیابد و از دردهای مفصلی رها گردد. اکثریت افرادی که این عمل را انجام دادهاند، از نتایج آن راضی هستند. مهمترین مزایای آرتروپلاستی عبارتاند از:
عوارض معاوضه مفصل زانو
هرچند بروز عوارض ناشی از آرتروپلاستی به طور معمول نادر است، ممکن است برخی افراد پس از انجام این عمل دچار درد یا عوارض دیگر شوند. عوارض نادر معاوضه مفصل عبارتاند از:
- لخته شدن خون;
- مشکلات اعصاب;
- مشکلات عروق خونی;
- تشکیل بافت اسکار داخل زانو;
- عفونت در داخل زانو یا محل جراحی;
- کاهش دامنه حرکتی و سفتی مفصل;
- مشکلات مربوط به ایمپلنت پروتز از جمله فرسودگی زودرس پروتز یا شل شدن آن.
مراقبت پس از عمل زانو
مراقبت پس از عمل زانو برای بهبودی سریعتر و پیشگیری از عوارض محتمل از اهمیت بالایی برخوردار است. مهمترین نکات مراقبتی که پس از عمل زانو باید رعایت شود، عبارتاند از:
- تا حد امکان زانو را بالا نگه دارید: اگر دراز کشیدهید چند بالش یا بالشتک زیر زانویتان بگذارید و اگر روی مبل نشستهید، میز کوچکی جلویتان قرار دهید و پاهایتان را روی آن دراز کنید. تا ۶ هفته پس از عمل نباید روی زمین بنشینید.
- محل بخیه را تمیز نگه دارید: پزشک دستورالعملهایی برای مراقبت از محل برش به شما خواهد داد. طبق برنامهریزی مشخص پانسمان را با رعایت بهداشت تعویض کنید و محل برش را تمیز نگه دارید.
- تمرینات پیشنهادی را انجام دهید: معمولاً جراح پس از عمل و قبل از مرخصی، انجام ورزشهای خاصی را به بیمار توصیه میکند. هدف از تمرینات پس از عمل معاوضه مفصل زانو تقویت عضلات اطراف زانو و پیشگیری از سفتی مفصل است. تمرینات را مطابق دستور پزشک انجام دهید.
سوالات رایج
۱. عمل معاوضه مفصل زانو چه مقدار طول میکشد؟
این عمل به طور معمول یک تا دو ساعت زمان میبرد.
۲. چندان پس از معاوضه مفصل زانو فرد میتواند به محل کار برگردد؟
زمان بازگشت به محل کار به میزان استرس شغلی و فعالیتهای مرتبط با زانو بستگی دارد. اکثر افراد چند هفته پس از عمل معاوضه مفصل زانو نیاز به استراحت در خانه دارند. در ویزیت پس از عمل، پزشک پس از بازدید محل عمل و حالت بیمار زمان بازگشت به کار و انجام فعالیتهای روزمره را مشخص خواهد کرد.
۳. در چه صورتی باید سریع به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده هر یک از این علائم حتماً به پزشک مراجعه کنید:
- درد قفسه سینه;
- تنگی نفس;
- خونریزی;
- درد شدید در مچ یا درد ساق پا;
- تب بالاتر از ۳۹ درجه سانتیگراد;
- علائم عفونت در محل جراحی همانند تورم;
- درد شدیدی که پس از مصرف داروی مسکن بهبود نیابد.
۴. نشستن روی زمین پس از معاوضه مفصل زانو مجاز است؟
خودداری از نشستن روی زمین پس از معاوضه مفصل زانو یکی از مواردی است که پزشک به بیمار تأکید میکند. بیمار ۶ هفته تا ۲ ماه پس از عمل نباید روی زمین بنشیند.
۵. هزینه عمل معاوضه مفصل زانو چقدر است؟
هزینه عمل به معیارهای مختلفی از جمله شهرت پزشک، کیفیت پروتز، نوع بیمارستان و تجهیزات آن بستگی دارد و نرخ ثابتی ندارد.
کلام پایانی
انتخاب عمل معاوضه مفصل زانو تصمیمی حساس و مهم است و داشتن اضطراب و صدها سوال در ذهن کاملاً طبیعی است. اگر به علت دردهای مفصلی یا هر مشکل دیگری پزشک این عمل را به شما پیشنهاد کرده است، نگران نباشید. هرچند بهبودی پس از آرتروپلاستی ممکن است ماهها طول بکشد، ارزشش را دارد. بر اساس تجربه بیماران پس از معاوضه مفصل زانو، دردهای مفصلی پس از این عمل بسیار کمتر از قبل و توانایی فرد برای انجام فعالیتهای روتین روزمره به طرز چشمگیری بهتر میشود.
شما یا اطرافیانتان در شرف انجام این عمل هستید یا پیشتر عمل کردهید و اکنون در حال گذراندن دوره نقاهت هستید؟ در هر صورت خوشحال میشویم نظرات و تجربیات ارزشمندتان را بشنویم.
