به گزارش آیندگان، تهدید روزافزون مقاومت میکروبی که در سایه بیتوجهی به اصول مصرف دارو شکل گرفته، اکنون به چالشی فرامرز ملی تبدیل شده که نیازی به تدابیر هماهنگ و آگاهانه دارد.
آزیتا نبیزاده، سرپرست گروه ارزیابیهای مدیریتی و اقتصادی بازار فرآوردههای سلامت سازمان غذا و دارو، در مراسم هفته جهانی آگاهیبخشی درباره مقاومت میکروبی با محوریت سلامت واحد، اقدام واحد؛ نقش رسانه در مهار مقاومت میکروبی، بر جایگاه حیاتی آنتیبیوتیکها به عنوان دستاوردی که جانهای بیشمار را نجات داده، تأکید کرد. وی با هشدار داد که مصرف بیرویه و خارج از چارچوب علمی، اثربخشی این داروهای حیاتی را به سرعت کاسته و درمان عفونتها را به فرایندی دشوار، پرهزینه و طولانیمدت تبدیل میکند.
مکانیزم مقاومت میکروبی زمانی رخ میدهد که باکتریها و سایر میکروبها در برابر ترکیبات ضدمیکروبی خود را استحکام بخشند و توانایی بقا در حضور دارو را کسب کنند. تداوم این روند میتواند به نقطای برسد که حتی عفونتهای رایج و ساده، درمانپذیر نباشند؛ شرایطی که پیامدهای آن فراتر از مرزهای فردی، کل جامعیت را درگیر میسازد.
رسانهها در این نبرد، نه تنها به عنوان ناقل خبر، بلکه به عنوان بازیگری استراتژیک با توانایی شکلدهی به رفتارهای جمعی، مسئولیت سنگینی دوش میکشند. انتقال دانش پزشکی به زبانی ساده و درکپذیر برای عموم، اصلاح باورهای ریشهداری که در ذهنیت عمومی حکاکی شدهاند، و تقویت اعتماد به تصمیمگیریهای بالینی، از وظایف غیرقابل انکاری هستند که در چارچوب اطلاعرسانی مسئولانه قرار میگیرند.
یکی از پرشیوعترین توهمهی عمومی، تصور کاربرد آنتیبیوتیک در درمان بیماریهای ویروسی همچون سرماخوردگی و آنفلوانزاست، در حالی که این داروها تنها در برابر عفونتهای باکتریایی اثر دارند. مصرف خودسرانه، تکیه بر تجربههای دیگران یا تقاضای نسخه بر اساس میل شخصی، پیامدهای ناخواستهای از جمله بروز عوارض جانبی، اختلال در میکروبیوم بدن و تسریع در بروز مقاومت را به دنبال دارد. همچنین باور غلط نسبت به برتری داروهای تزریقی بر روی شکلهای خوراکی، باید با ارائه شواهد علمی برطرف گردد.
در تحولی نوین در رویکرد به مدیریت مصرف دارو، عدم تجویز آنتیبیوتیک توسط پزشک در موارد بسیاری، نشانه دقت علمی و تشخیص دقیق نوع عفونت است، نه کوتاهی یا بیتوجهی. رسانهها میتوانند با بازتاب دادن این واقعیت، اعتماد عمومی را به نظام درمانی تقویت کرده و تقاضاهای غیرضروری را به میزان قابلتوجهی کاهش دهند. دعوت از متخصصان برای پاسخگویی به سوالات مردم، انتشار توصیههای مبتنی بر شواهد و جلوگیری از چرخش اطلاعات نادرست، اقداماتی عملی هستند که میتوانند در کوتاهمدت اثربخشی خود را نشان دهند.
تجربههای بینالمللی نشان میدهد که ی که در آنها رسانههای جمعی به صورت مداوم و با محتوای علمی-کاربردی در فضاسازی مبارزه با مقاومت میکروبی مشارکت کردهاند، توانستن الگوی مصرف آنتیبیوتیک را به سمت عقلانیت سوق دهند و عمر موثر داروهای حیاتی را افزایش دهند. ایران نیز با بهرهگیری از ظرفیتهای رسانهای متنوع، میتواند در این مسیر گامهای موثری بردارد.
اطلاعرسانی پیوسته، شفاف و مبتنی بر واقعیت، بستر اصلاح رفتارهای جمعی در حوزه مصرف دارو را فراهم میآورد. رسانهها با ایفای نقش آگاهانه و مسئولانه، سهمی تعیینکننده در حفظ کارایی آنتیبیوتیکهای ارزشمند و صیانت از سلامت نسلهای آینده ایفا خواهند کرد.