به گزارش آیندگان، مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها در نظام سلامت کشور وارد فاز جدیدی شده که در آن نظارت فراتر از کنترلهای سنتی، به سمت ارزیابی مستمر عملکرد مراکز درمانی سوق داده میشود. سعید مهرزادی، مدیرکل بازرسی، ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات سازمان غذا و دارو، در تشریح این رویکرد تأکید کرد که مصرف غیرمنطقی این داروها تنها یک مسئله درمانی محسوب نمیشود، بلکه مستقیما با کیفیت خدمات سلامت و نحوه عملکرد مراکز درمانی گره خورده است.
مقاومت میکروبی که تهدیدی رو به رشد برای اثربخشی داروهای حیاتی محسوب میشود، ریشه در تجویزهای غیرضروری و انتخاب نامتناسب دارو دارد. مهرزادی با اشاره به این نکته بیان داشت که یکی از الزامات کنترل این پدیده، اطمینان از تجویز آنتیبیوتیک متناسب با نیاز واقعی بیمار و رعایت ضوابط علمی در تعیین نوع و مدت مصرف است. هر انحرافی از این اصول میتواند در درازمدت، روند درمان بیماران را با چالشهای جدی روبرو سازد.
در این مسیر، بررسی الگوهای تجویز، شناسایی موارد مصرف غیرمتعارف و ارزیابی عملکرد مراکز ارائهدهنده خدمات، ابزارهای اصلی شناسایی نقاط ضعف و تدوین اقدامات اصلاحی معرفی شدهاند. نظارت در این رویکرد جدید، علاوه بر رصد تخلفات احتمالی، بر پیشگیری، آموزش و اصلاح فرآیندها متمرکز میشود. همکاری-های علوم پزشکی، معاونتهای غذا و دارو، حوزههای درمانی و کمیتههای تجویز و مصرف منطقی دارو، به عنوان اجزای ضروری این سازوکار توصیف شده است.
نتایج حاصل از ارزیابیها و گزارشهای نظارتی باید مستقیما به تصمیمهای اجرایی منجر گردند و اثربخشی اقدامات اصلاحی نیز در چارچوب پیگیریهای مستمر مورد سنجش قرار گیرد. مهرزادی خاطرنشان کرد که مقابله با مقاومت میکروبی، مسئولیتی مشترک برای همه اجزای نظام سلامت است و نمیتوان آن را به یک بخش خاص محصور ساخت. نظارت مؤثر، اصلاح رویههای تجویز و ارتقای آگاهی کادر درمان و بیماران، سه پایه اصلی مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها محسوب میشوند.
پیوند میان نظارت مستمر، ارزیابی عملکرد و اصلاح فرآیندهای تجویز و مصرف دارو، به عنوان تضمینکننده صیانت از اثربخشی آنتیبیوتیکها و پیشگیری از گسترش مقاومت میکروبی معرفی شده است. این رویکرد یکپارچه، نیازمند اراده سیاسی و تداوم مدیریت در سطح کلان نظام سلامت است تا نتایج مطلوب در کنترل الگوی مصرف دارو حاصل آید.
سازمان غذا و دارو با تکیه بر این چارچوب، برنامهریزیهایی برای گسترش حوزه نظارت و عمیقتر کردن ارزیابیهای عملکردی در دستور کار قرار داده که انتظار میرود در ماههای آینده نتایج ملموستری در اصلاح الگوی تجویز آنتیبیوتیکها در سطح کشور نمایان شود.