به گزارش آیندگان، سالها تلاش پژوهشی در بایگانیهای غبارآلود و مصاحبهها با شاهدان عینی، سرانجام به ثمر رسید و مجموعه شش جلدی تاریخ اداره تئاتر از آغاز تا پایان در تالار رودکی رونمایی شد. مراسمی که فراتر از یک رویداد کتابی، به گردهمایی چند نسل از هنرمندانی بدل گشت که عمر خود را به صحنه سپردهاند.
در آغاز، ایرج راد با صدایی پر از حسادت، نه تنها زحمات جمشید ملکپور را در تدوین ادبیات نمایشی در ایران ستود، بلکه دردی عمیقتر را هم افشا کرد تئاتر ایران، موزهای ندارد تا میراث خود را در آغوش بگیرد. او با اشاره به صد و بیست سالن فعال در تهران، بیاعتنایی بیلبوردهای شهری و شبکههای تلویزیونی را هدف قرار داد و پرسید چرا با وجود دهها کانال، هیچ اثری از تئاتر در سیمای ملی دیده نمیشود.
جمشید ملکپور، معمار این اثر پژوهسی، نگاه خود را از نشر حقیقت به فراهم کردن زمینههای کشف حقیقت تغییر داد. او پنجاه سال عمر را صرف ساخت یک نمای کلی از تحول تئاتر از دوره قاجار تا امروز کرد و بر ضرورت پژوهش در مورد مراکز تأثیرگذار دیگر چون کارگاه نمایش، کانون پرورش فکری و تالار مولوی تأکید ورزید، مکانهایی که نهههای تئاتر مدرن ایران در آنها بذر پاشیده شده بود.
علی منتظری، مدیرکل اسبق هنرهای نمایشی، خاطره تلخ سالهای ۶۹ و ۷۰ را بازگو کرد وقتی ساختمان تئاتر شهر در آستانه تسخیر توسط دلالان قرار داشت. او با (تاسف) یادآور شد که پانصد پست سازمانی شامل کارگردان و بازیگر حذف گشته، ساختار تئاتر کوچکتر و حمایتها کاسته شده بود. منتظری با استناد به کتاب اضطراب بشر، گسترش تئاتر را راه اولیه نجات انسان خواند و كشف داد که طرح واگذاری مدیریت سالنها به هنرمندانی چون ایرج راد و سیاوش طهمورث در دوره مدیریتاش به سرانجام نرسیده است.
حسین میرزایی، مدیر پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، ارزش ساختمان را در حضور هنرمندان جستجو کرد و امیدوارانه از پژوهش آتی در باره تالار مولوی سخن گفت. اتابک نادری، مدیرکل هنرهای نمایشی، حافظه تاریخی تئاتر را زنده و پایدار دانست و از تخصیص ردیف بودجهای برای احیای اداره تئاتر، تاسیس موزه تئاتر و تقویت تئاتر ایرانی در بودجه سال آینده خبر داد، گامی که با همکاری معاونت امور هنری وزارت فرهنگ در حال محقق شدن است.
مجیدستایش، نویسنده این مجموعه، در لحظههای پایانی مراسم، پرده از جانب انسانی کار بردارد بیست و پنج سال تلاش، از دست دادن سه عضو عزیز خانواده، و مراجعه به مادر برای یاری معنوی که اکنون در کنار او نیست. او کار را از کانون حر آغاز کرد، متوجه عدم وجود پژوهش مستقل شد، پایاننامه ارشد را به این موضوع اختصاص داد و پس از فارغالتحصیلی، مسیر را ادامه داد. ستایش با صداقت کامل، اثر را بینقص ندانست و دعوت کرد تا نظرات و اسناد تازه در چاپهای آتی گنجانده شود.
میان این گفتارها، نکتهای بارز و ناگفته باقی میماند تئاتر ایران نه تنها آرشیو فیزیکی ندارد، بلکه حافظه جمعی خود را در کانونهای پراکنده و افراد معدود جستجو میکند. احیای ساختمان اداره تئاتر، اگر تنها بازسازی معماری باشد، پاسخگو نخواهد بود؛ نیاز است تا به عنوان کانونی زنده، بستر انتقال تجربه از س به نسل فراهم آید و مانع از تکرار ماجرای تسخیر تئاتر شهر توسط دلالان گردد.
در پایان، هنرمندان پیشکسوت بر صحنه صعودیدند و کنارهای این سفینه کاغذی، عکسهای یادگاری ثبت کردند. رونمایی از این مجموعه، نه تنها پایان یک سفر بیست و پنج ساله، بلکه آغاز یک تقاضای جدی است تئاتر ایران موزه میخواهد، اداره تئاتر جان میخواهد، و هنرمندان، پاسخی میخواهند که تا به امروز به تعویق افتاده است.