به گزارش آیندگان، کوروش مطمعن، سرپرست مرکز مدیریت شبکه معاونت بهداشت وزارت بهداشت، در یادداشتی به افزایش فوت‌های ناشی از حوادث ترافیکی در سال ۱۴۰۲ پرداخت و راهکارهای کاهش حوادث بر پایه خودمراقبتی را تشریح کرد.
آمار حوادث ترافیکی در جهان و ایران
سوانح ترافیکی از مهم‌ترین علل ناتوانی و مرگ در سطح جهان شناخته می‌شوند و سالانه بیش از ۱.۲۴ میلیون نفر جان می‌بازند و نزدیک به ۵۰ میلیون نفر دچار آسیب می‌شوند. این حوادث نخستین عامل مرگ در بهترین سال‌های عمر بشر، یعنی در سنین زیر ۴۰ سال است. در ایران نیز، با وجود تلاش‌های مداوم، آمار تصادفات همچنان از میانگین جهانی بالاتر است. بر اساس سامانه ثبت مراجعین بیمارستانی در سال ۱۴۰۰، حدود ۷۷۹ هزار نفر به دلیل تصادفات مراجعه کرده‌اند که ۶۹.۱۴ درصد آن‌ها مردان بوده‌اند. همچنین ۷۳.۳ درصد مراجعین در گروه سنی ۱۵ تا ۶۰ سال قرار داشته‌اند که نشان‌دهنده تأثیر سنگین بر نیروی کار است.
🔗 بیشتر بخوانید: چطور به شب‌ها سریعتر خوابیدن عادت کنیم؟_آیندگان
وضعیت در کشورهای متوسط درآمد
هرچند تنها ۵۲ درصد خودروهای جهان در کشورهای متوسط درآمد وجود دارد، اما ۸۰ درصد تصادفات و بیشترین میزان مرگ در این کشورها رخ می‌دهد. در سند ملی افزایش امید به زندگی، حوادث جاده‌ای به عنوان اولین عامل مرگ در گروه ۱۸ تا ۲۹ سال شناسایی شده است.
افزایش جانباختگان در سال ۱۴۰۲
طبق گزارش پزشکی قانونی، تعداد فوت‌های ناشی از حوادث در ۱۴۰۲ به ۲۰،۰۴۵ نفر رسیده که نسبت به ۱۹،۴۹۰ نفر در ۱۴۰۱ افزایش یافته است. متاسفانه بیشترین قربانیان در گروه سنی ۱۵ تا ۲۰ سال و سپس ۲۰ تا ۲۵ سال قرار دارند.
🔗 بیشتر بخوانید: رژیم گیاه خواری: مزایا و معایب + راهنمای گیاه خواری و برنامه کامل رژیم گیاه‌خواری_آیندگان
عوامل موثر و راهکارها
چهار عامل اصلی انسان، وسیله نقلیه، جاده و محیط در وقوع حوادث نقش دارند. علل انسانی مهم‌ترین عامل است و با آموزش، فرهنگ‌سازی و ارتقای سواد سلامت قابل پیشگیری است. معاونت‌های بهداشتی دانشگاه‌ها می‌توانند در ترویج فرهنگ پیشگیری نقش محوری ایفا کنند.
وظایف خانواده‌ها
خانواده‌ها باید از ظرفیت واحدهای بهداشتی برای یادگیری خودمراقبتی استفاده کنند، حساسیت پیشگیری را در اعضای خانواده تقویت نمایند، در پویش‌های ملی مشارکت کنند و از بی‌تفاوتی نسبت به تصادفات مرگبار پرهیز ورزند.
🔗 بیشتر بخوانید: علت تنهایی چیست؟ + نگاه به ۶ علت تنهایی_آیندگان
راهکارهای خودمراقبتی برای کاهش حوادث
پیشگیری از رفتارهای پرخطر و سرعت بیش از حد
رانندگان باید عواقب عجله را بسنجند، از تعقیب خودروهای سریعتر خودداری کنند، زمان سفر را به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنند که نیازی به شتاب نباشد و سرنشینان نسبت به رفتار راننده حساس باشند.
جلوگیری از بی‌توجهی به جلو
استفاده از موبایل (به‌ویژه پیام‌نویسی)، غرق بودن در افکار، بحث و جدل با سرنشینان و تماشای مناظر از عوامل حواس‌پرتی هستند که باید اجتناب شود.
استراحت کافی و اجتناب از رانندگی در خستگی
رانندگی در حالت خواب‌آلودگی خطر تصادف را ۳ تا ۴ برابر می‌کند. حداقل ۷ ساعت خواب قبل از سفر طولانی ضروری است. سرنشینان نباید به راننده خسته اجازه رانندگی دهند. هر ۲ ساعت رانندگی، ۱۵ دقیقه استراحت، تهویه کابین، مصرف قهوه یا چای و اجتناب از شیرینی توصیه می‌شود. جویدن آدامس نیز به هوشیاری کمک می‌کند.
نکات ایمنی در رانندگی
- در شب و شرایط جوی بد، سلامت فنی ماشین، تمیز بودن شیشه‌ها و بازتاب نور را چک کنید.
- حفظ فاصله طولی و عرضی حیاتی است.
- اطلاعات مسیر را از سامانه راهداری و پلیس بگیرید.
- استفاده از کمربند و صندلی مخصوص کودکان الزامی است.
- افراد آسیب‌پذیر (کودک، سالمند) در صندلی عقب نشسته باشند.
- همیشه ایمن‌ترین مسیر را انتخاب کنید و از میان‌برها پرهیز کنید.
- وسایل اطفای حریق و کمک‌های اولیه در ماشین داشته باشید.
- هر ۲ ساعت یا ۲۰۰ کیلومتر، توقف، نوشیدن چای/قهوه و ۱۵ دقیقه استراحت.
- سرنشینان باید با راننده صحبت کنند و از بیداری او اطمینان حاصل کنند.
- تمام سرنشینان، حتی در صندلی عقب، کمربند ببندند.
- هر ۱۰ کیلومتر افزایش سرعت، احتمال تصادف چند برابر می‌شود.
- صندلی مخصوص کودک مرگ و آسیب را به شدت کاهش می‌دهد.
- هدف نهایی: صفر تصادف با ۱۰۰ درصد اطمینان.
ایمنی عابران پیاده، دوچرخه و موتورسواران
این گروه‌ها کاربران آسیب‌پذیر راه نامیده می‌شوند. عابر پیاده در برخورد با خودروی ۸۰ کیلومتری شانس بقا ندارد. در شب و مه، پوشیدن لباس روشن و نوارهای بازتاب‌دهنده (دور بازو، کمر، مچ) فاصله دید راننده را تا ۵۰ متر افزایش می‌دهد. والدین باید به کودکان آموزش دهند که خیابان مکان بازی نیست.
پیشنهادات کلان برای کاهش بار تصادفات
- تسریع در راه‌اندازی سامانه ملی مدیریت اطلاعات حوادث.
- تدوین واژه‌نامه ملی و یکسان‌سازی آمار giữa سازمان‌ها.
- استفاده از ابزارهای تشویقی به جای مجازات‌های صرف.
- تخصیص بودجه بر اساس علل تصادفات و نظارت شفاف بر هزینه‌ها.
- پاکسازی نقاط حادثه‌خیز و گزارش‌دهی اثربخشی.
- هوشمندسازی فرهنگ ترافیکی.
- نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی.
- تولید و پخش مداوم محتوای آموزشی در صداوسیما، به‌ویژه در ایام خاص.
- استخراج درس‌آموخته از عملکرد سازمان‌ها و مصاحبه با خانواده قربانیان.
- بومی‌سازی تجربیات کشورهای موفق.
- تقویت حمل‌ونقل ریل‌محور ایمن.
- انجام پژوهش ملی برای تعیین سهم هر عامل در تعامل با سایر عوامل.
اقدام‌های پیش از وقوع در حوزه بهداشت
شرکت در کمیسیون‌های ایمنی راه، ارسال محتوای آموزشی به صداوسیما و شبکه بهداشت، بررسی سلامت روان رانندگان سنگین، برگزاری برنامه‌های مشترک با سازمان‌ها، انجام پژوهش‌های کاربردی، پویش‌های مناسبت‌محور (هفته ایمنی، نوروز، راهیان نور)، تدوین و بازبینی قوانین مرتبط، و تولید محتوای آموزشی برای مدارس از اقدامات اصلی است.
برنامه‌های آینده
شامل بازبینی و تقویت برنامه‌های جاری، فرهنگ‌سازی ترافیکی در خردسالان، تکمیل محتوای آموزشی در سایت معاونت بهداشت، تدوین کتاب راهنمای مراقبت از حوادث برای تیم‌های سلامت، به‌روزرسانی بسته سفر ایمن، تقویت همکاری‌های مشارکتی، و اجرای کمپین‌های گسترده در مناسبت‌های نوروز، تابستان، زمستان، روز جهانی قربانیان و هفته جهانی ایمنی راه با همکاری اورژانس، هلال احمر، وزارت راه، راهداری و پلیس راهور. کمپین نوروزی با شعار «نه به تصادف» در تمام دانشگاه‌های علوم پزشکی برگزار خواهد شد.