به گزارش آیندگان، محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت در پیامی به مناسبت هفته مقاومت میکروبی، تصویری نگرانکننده از وضعیت داروهای ضدمیکروبی در کشور ترسیم کرد. او اشاره کرد که کمتر از یک قرن از کشف اولین آنتیبیوتیک میگذرد، پیشرفتی که درمان بیماریهای عفونی را دگرگون ساخت، اما امروز به دلیل مصرف بیرویه این داروها، در حال از دست دادن اثربخشی آنها هستیم.
آمارهای سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد که از هر شش باکتری جداشده در آزمایشگاههای تشخیص طبی، یکی مقاوم به داروست و این نرخ در منطقه مدیترانه شرقی به یکسوم میرسد. پیشبینیها حاکی است که در صورت عدم اقدام موثر، در بازه سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰ میلادی، میانگین مرگی ناشی از مقاومت میکروبی به سه نفر در هر دقیقه برسد و هزینههای بخش سلامت تا ۴۱۲ میلیارد دلار افزایش یابد.
وزیر بهداشت تأکید کرد که میکروبی ریشه در چندین عامل دارد عدم دسترسی به داروهای مؤثر و امکانات تشخیصی، محدودیت در برنامههای ایمنسازی، ضعف در پیشگیری و کنترل عفونت، کمبود زیرساختهای بهداشتی و از همه مهمتر، استفاده نامناسب از آنتیبیوتیکها. او محیطزیست را مخزن و مسیر انتقال ژنهای مقاومت توصیف کرد و ورود پسابهای بیمارستانی و صنعتی، پسماندهای دارویی و مدیریت نامناسب زباله در صنایع پرورش دام و طیور را عامل ایجاد و گسترش باکتریهای مقاوم دانست.
اطلاعات نظام دیدهبانی ایران نشان میدهد که اگرچه در شاخصهای توسعه هزاره در محدوده متوسط جهانی قرار داریم، اما در برخی عفونتهای بیمارستانی، میزان مقاومت به داروهای خط اول و دوم بین ۷۰ تا ۹۵ درصد و مقاومت همزمان به چندین دارو بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است. مصرف آنتیبیوتیک در کشور نیز بهشدت بالاتر از میانگین جهانی است که این مسئله گسترش مقاومت را تسریع میکند.
این چالش تنها یک مسئله درمانی نیست، بلکه بحرانی چندوجهی است که حل آن نیازمند اقدامات هماهنگ در حوزههای مختلف است تقویت نظام دیدهبانی و تحقیقات کاربردی در انسان، حیوان و محیط، ارتقای دسترسی به داروهای مؤثر و امکانات تشخیصی، ترویج تجویز منطقی، تقویت پیشگیری و کنترل عفونت در مراکز درمانی، بهبود زیرساختهای بهداشتی و افزایش آگاهی در عمومیت، کارکنان سلامت و صنایع مرتبط.
تحلیل وضعیت نشان میدهد که عدم هماهنگی میان بخشهای سلامت، دامپزشکی، محیطزیست و آموزش عمومی، مانع اصلی مهار این پدیده است. تجربههای جهانی ثابت کرده که رویکرد سلامت واحد تنها راهکار موثر برای قطع چرخه انتقال مقاومت بین انسان، حیوان و محیط زیست محسوب میشود.
ظفرقندی از همکاران در معاونتها، دانشگاههای علوم پزشکی، مراکز خدمات بهداشتی، سازمان نظام پزشکی، سازمانهای بیمه و بخش خصوصی تقاضای تلاش در مسیر اصلاح شرایط از طریق تقویت آموزش، نظارت بر پیشگیری و کنترل عفونت و تجویز منطقی آنتیبیوتیک داشت. او همچنین از وزارت جهاد، نیرو، کشور، سازمان دامپزشکی، حفاظت نباتات، محیطزیست و آب و فاضلاب خواست تا بلافاصله برای مهار این معضل عمومی اقدام کنند، چرا که سلامت یکپارچه جز با اقدام یکپارچه تامین نخواهد شد.