0
0 اختلال کنترل تکانه (ICD) نوعی اختلال روانی است که در آن فرد قادر نیست تکانشگری و رفتارهای پرخاشگرانه‌اش را مهار کند؛ خشم او به‌شکل طغیان خشم یا تخریب اموال فوران می‌کند و به خودش و دیگران صدمه می‌رساند. در این مقاله درباره علائم، علل و راه‌های تشخیص و درمان اختلالات کنترل تکانه صحبت می‌کنیم. با ما همراه بمانید.
اختلال کنترل تکانه چیست؟
اختلال کنترل تکانه به‌معنای میل شدید، ناگهانی و مهارنشده به انجام کاری است که حقوق دیگران را نقض می‌کند یا با هنجارهای اجتماعی در تضاد است. این اختلال توانایی مهار اعمال یا عکس‌العمل‌های خشونت‌آمیز را از فرد مبتلا سلب می‌کند و زمینه را برای رفتارهای خشونت‌آمیز مکرر، سریع و بدون درنظرگرفتن پیامدها فراهم می‌کند. علائم این اختلالات معمولاً در دوران کودکی ظاهر شده و می‌تواند تا بزرگ‌سالی ادامه یابد. نمونه‌هایی از این رفتارها عبارتند از:
🔗 بیشتر بخوانید: روماتیسم ستون فقرات؛ علائم، علت و روش درمان
- فوران خشم
- جروبحث‌کردن
- تخریب اموال
- سرقت از دیگران
- سرکشی و نافرمانی
- زیرپاگذاشتن قوانین یا حقوق افراد
انواع اختلالات کنترل تکانه
در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی انجمن روان‌پزشکی آمریکا (DSM-5)، موارد زیر به‌عنوان اختلالات کنترل تکانه طبقه‌بندی شده‌اند:
- اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD): نوعی اختلال رفتاری که در آن کودک یا فرد مبتلا به‌صورت مداوم نافرمانی و سرکشی می‌کند.
- اختلال سلوک: شامل الگوی رفتاری پرخاشگرانه در مواجهه با دیگران است. کودکان مبتلا ممکن است در خانه، مدرسه و روابط با هم‌سالانشان مرزها و قوانین را نادیده بگیرند.
- اختلال انفجاری متناوب: شامل فوران‌های خشم تکانشی یا پرخاشگری مکرر می‌شود.
- کلپتومانیا: فرد میل شدید و مهارنشده به سرقت از دیگران دارد. اگرچه می‌داند دزدی کار ناپسندی و خلاف قانون است، اما نمی‌تواند جلوی خود را بگیرد.
- پیرومانیا: فرد میل شدیدی به آتش‌سوزی دارد. اگرچه خطرات آتش‌سوزی را می‌داند، اما نمی‌تواند انگیزه آغاز این کار را در خود مهار کند.
علائم اختلالات کنترل تکانه
هرچند هر اختلال کنترل تکانه نشانه‌های متغیری دارد، اما همه در یک نشانه مشترک‌اند: فرد مبتلا توانایی مهار حرکت صدمه‌زننده‌اش را ندارد. بسیاری از افراد مبتلا می‌دانند رفتارشان نادرست است، اما نمی‌توانند میل به ابراز آن را مهار کنند.
آخرین مطالب
🔗 بیشتر بخوانید: ورزش بدون کفش؛ آیا زمان ورزش حتما باید کفش بپوشیم؟
ویژگی دیگر این اختلالات برون‌نمودن آن‌هاست؛ یعنی فرد نارضایتی‌اش از دیگران را با رفتاری پرخاشگرانه ابراز می‌کند. برخلاف برخی اختلالات خلقی یا اضطرابی که درون‌نمودند هستند، در اختلال کنترل تکانه فرد نارضایتی از خودش یا دیگران را به‌شکل رفتارهای خشونت‌آمیز نشان می‌دهد و ممکن است هم به خودش و هم به دیگران صدمه بزند.
سایر علائم شامل موارد زیر است:
🔗 بیشتر بخوانید: ۱۰ منفعت علمی دویدن آهسته برای سلامتی_آیاندان
- علائم رفتاری: دزدی، افترا‌گفتن، برافروختن آتش، رفتارهای پرخاشگرانه یا فرار.
- علائم شناختی: افکار وسواسی، اختلال در کارکرد و ناتوانی در تمرکز.
- علائم اجتماعی و عاطفی: عزت‌نفس پایین، تغییرات شدید در افکار و خلق‌وخو، گوشه‌گیری یا انزوای اجتماعی، اضطراب شدید و حس گناه یا پشیمانی.
مهم است بدانیم که همه کودکان گاهی نافرمانی می‌کنند و این رفتار اثبات‌کننده ابتلای آن‌ها به اختلالات کنترل تکانه نیست. کودکان می‌خواهند از این طریق نادیده‌گرفتن برخی مرزها را امتحان کنند و ببینند عواقبش چیست. اما در اختلال کنترل تکانه، نافرمانی و سرکشی مداوم علتی می‌شود که مختص سن یا شرایط خاصی نیست و زندگی روزمره و روابط فرد را مختل می‌کند.
آخرین اخبار ایران جهان دانشگاه علم و فن آوری ورزشی اجتماعی سیاسی اقتصادی در آیندگان بخوانید.
علل ابتلا به اختلال کنترل تکانه
پژوهش‌ها برای کشف علل این اختلالات همچنان ادامه دارد، اما عواملی که تا به حال شناسایی شده‌اند عبارتند از:
- ژنتیک: بر پایه پژوهش‌ها، عوامل ژنتیکی نقشی پررنگ در ابتلای افراد دارد. برای مثال اگر والدین دچار اختلالات خلقی باشند، احتمال زیاد فرزندانشان هم دچار اختلال نافرمانی مقابله‌ای خواهند شد.
- محیط: عوامل محیطی نظیر وضعیت اجتماعی‌اقتصادی نامناسب، خشونت اجتماعی، صدمه‌های دوران کودکی، مشاهده سوءاستفاده و داشتن هم‌سالان یا دوستان منحرف می‌تواند در ابتلای فرد نقش داشته باشد.
- بیولوژی: برخی پژوهش‌ها حاکی از تغییرات غیرطبیعی در فعالیت مغز یا هورمون‌هایی مانند کورتیزول در افراد مبتلا است.
نحوه تشخیص اختلالات کنترل تکانه
متخصصان سلامت روان این اختلالات را بر پایه معیارهای DSM-5 تشخیص می‌دهند. برای پذیرش تشخیص، علائم باید حداقل ۶ تا ۱۲ ماه ادامه داشته باشد و استرس ناشی از آن زندگی فرد را مختل کرده باشد. هرچند پیشگیری کامل از این اختلالات ممکن نیست، اما تشخیص زودهنگام و آغاز روال درمان می‌تواند اضطراب و ناراحتی کودک و خانواده را تا حد زیادی کاهش دهد.
اگر شما یا فرزندتان نشانه‌هایی از اختلال کنترل تکانه دارید، باید به روانشناس یا روان‌پزشک مراجعه کنید. متخصصان با بررسی علائم و شنیدن سخنان شما اختلال را تشخیص داده و برای درمان به شما پشتیبانی می‌کنند.
مهار و درمان اختلال کنترل تکانه
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) هیچ دارویی را به‌صورت اختصاصی برای درمان اختلالات کنترل تکانه تایید نکرده است. در ادامه، رویکردهای درمانی را مرور می‌کنیم.
۱. آموزش مدیریت رفتار والدین (PMT)
در این روش، متخصص سلامت روان به والدین تکنیک‌هایی آموزش می‌دهد که برای بهبود رفتارهای کودک مبتلا بسیار مؤثربودند. هدف این روش برقراری نظم و انضباطی منسجم است.
۲. درمان چندسیستمی (MST)
درمانگر در این روش نحوه تقویت رفتارهای مثبت و پیشگیری از رفتارهای منفی کودک را به والدین یا مراقبان او آموزش می‌دهد.
۳. درمان شناختی‌رفتاری (CBT)
درمان شناختی‌رفتاری نوعی روان‌درمانی ساختاریافته و موثر است. در این روش درمانگر به کودک کمک می‌کند تا افکار و احساسات خود را به‌خوبی درک کند و بفهمد که افکارش چه تأثیری بر اعمالش دارد. کودکان مبتلا از این طریق افکار و رفتارهای منفی را شناسایی کرده و یاد می‌گیرند الگوهای فکری سالم‌تری شکل دهند.
سخن پایانی
نادیده‌گرفتن مرزها و پرخاشگری کودکان و نوجوانان رفتاری است که والدین را بسیار مضطرب می‌کند. هرچند نافرمانی گاه‌به‌گاه کودکان و نوجوانان رفتار طبیعی است، اما ابراز مداوم این رفتار می‌تواند نشانه‌ای از ابتلای کودک یا نوجوان به اختلال کنترل تکانه باشد. تشخیص زودهنگام و آغاز به‌موقع راه‌حل‌های درمانی و تمرینات کنترل تکانه اهمیت زیادی دارد و اولین قدم برای درمان، مراجعه به متخصص سلامت روان است.
تا به حال نشانه‌هایی از اختلالات کنترل تکانه در خودتان، فرزندتان یا اطرافیان خود دیده‌اید؟ لطفاً نظرات و تجربیات ارزشمندتان را با ما و کاربران عزیز به اشتراک بگذارید.
در افسردگی غم به لایه‌های عمیق زندگی نفوذ کرده و اختلالاتی در احساسات و حرکت شما به‌وجود می‌آورد. اگر حس افسردگی دارید، حتما با پشتیبانی یک روانشناس متخصص مشکل را ریشه‌یابی کنید و برای حل آن راهکار بگیرید. برای ربط با مشاور متخصص افسردگی روی دکمه زیر کلیک کنید.
div:empty https://www.chetor.com/https://www.chetor.com/https://www.chetor.com/https://www.chetor.com/https://www.chetor.com/{display: none;}
]]>
