تروما چیست؟ شناخت علائم، مراحل و راهکارهای درمان ترومای روحی, تجربهی رویدادهای ناگوار و پراسترس میتواند تعادل روانی انسان را به هم بریزد و ردی عمیقی در ناخودآگاه بگذارد. وقتی احساس امنیت از بین میرود، فرد دچار ترومای روحی شده و با طیف وسیعی از واکنشهای عاطفی و جسمی روبرو میشود. تروما روحی یعنی چه؟
تروما پیامد رویدادهایی است که در لحظه وقوع، حس اطمینان را از شخص میگیرند و او را در حالت درماندگی و ترس عمیق قرار میدهند. خاطرهی این رویدادها بهصورت مداوم با اضطراب، دلسردی و بیاعتمادی در ذهن گره میخورد.
عوامل ایجادکننده تروما ریشههای تروما میتوانند متنوع باشند؛ از جمله وقایع ناگهانی و شوکآور مانند تصادفات، خطف، یا حملات خشونتآمیز در کودکی. استرسهای طولانیمدت ناشی از زندگی در محیط ناامن، کار در فضای کار پرتنش، تحقیرات شغلی، بیماریهای مزمن یا خشونت خانوادگی. رویدادهای سایشدهنده همچون فوت عزیز، طلاق یا خیانت عاطفی.
علاوه بر تجربیات مستقیم، تعرض مداوم به اخبار وحشتناک بلایا و رویدادهای ترورستی در شبکههای اجتماعی میتواند منجر به ترومای جمعی شود. این تداوم اخبار بر سیستم عصبی مغز تأثیر میگذارد و بستر استرس تروماتیک را در موقعیتهای گوناگون فراهم میآورد. ترومای کودکی و پیامدهای درازمدت آن افراد در طول زندگی با رویدادهای ناگوار مواجه میشوند، اما آسیبپذیری بیشتر در کسانی است که در دوران کودکی تجربهی ناامنی داشتهاند.
ا کلامی. خشونت خانوادگی و بیمهری.
این تجربیات تلخ در ناخودآگاه مانده، ترس و درماندگی را به بزرگسالی kéo dài میکنند و زمینهساز آسیبهای روانی در آینده میگردند. علائم تروما در روانپزشکی مراحل گذر از تروما پس از رویداد تروماتیک، علائم معمولاً از چند روز تا چند ماه میشوند و به مرور زمان کمرنگ میگردند. اما کاهش علائم بهمعنای درمان کامل نیست. گاهی فرد تصور میکند رویداد را فراموش کرده، اما در مناسبتهای خاص (مانند سالگرد حادثه) خاطرات بهوضوح زنده میشوند.
اگر علائم نه تنها بهبود یابند، بلکه بدتر و پررنگتر شوند، احتمال بروز اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) قوی است؛ حالتی که در آن سیستم عصبی نتوانسته احساسات را پردازش کند و در شوک روانی گیر افتاده است. اقدامات موثر برای بهبود تروما ۱.
ورزشهای ریتمی که کل بدن را درگیر میکنند —مانند پیادهروی، دویدن، شنا، بسکتبال و رقص— موثرترینها هستند. تمرکز بر حس حرکات و تنفس در حین ورزش، ذهن را از افکار مزاحم دور میکند. ورزشاتی نظیر صخرهنوردی، بوکس و هنرهای رزمی تمرکز ذهنی را تقویت میکنند. ۲. پرهیز از انزوا تروما فرد را به کنارهگیری و انزوا میکشاند، در حالی که حضور در جمع و برقراری ارتباط چشمی از قویترین راههای رهایی است.
لزومی ندارد درباره جزئیات رویداد صحبت کنید؛ کافیست در کنار افرادی باشید که شما را بدون قضاوت میپذیرند و حس امنیت میدهند. بازسازی روابط قدیمی، پیوستن به گروههای حمایتی و انجام فعالیتهای روتین روزمره با دیگران، زندگی عادی را تمرین میکند. ۳. آرامسازی سیستم عصبی حتی در اوج اضطراب و عصبانیت میتوانید سیستم برانگیخته را مهار کنید. تمرین تنفس آگاهانه برای مدیریت سردرگمی شگفتانگیز است.
تجربهی حواس جدید (دیدن مناظر، بوییدن عطرها، چشیدن طعمها)، نوازش کودک یا گوش دادن به موزیک خاص میتواند بلافاصله اضطراب را کاهش دهد. مهمترین نکمه پذیرش احساسات تروماتیک است؛ یعنی پیش از تلاش برای تغییر آنها، وجودشان را بپذیرید. ۴. مراقبت از سلامت جسمی بدن سالم مقاومتی بیشتر در برابر آسیبهای روحی دارد. اولویت با خواب کافی، تغذیه متعادل، تکنیکهای استرخاء (مدیتیشن، یوگا) و فعالیتهای خوشایند است.
فاصلهگیری از الکل و مواد مخدر ضروری است، چرا که این موارد در درازمدتها را تشدید میکنند. رویههای تخصصی درمان تروما گام اول درمان، مواجهه و پردازش احساسات و خاطراتِ سرکوبشده است. گاهی این انرژی با گریه، تکان دادن یا حرکات بدنی تخلیه میشود، اما در موارد پیچیده نیاز به مداخلههای تخصصی است درمان شناختی-رفتاری (CBT) ارزیابی و بازسازی الگوهای فکری و رفتاری ناسالم.
درمان حساسیتزدایی و بازپردازش با حرکات چشم (EMDR) ترکیبی از تکنیکهای شناختی-رفتاری و حرکات چشمی برای بازسازی خاطرات تروماتیک و کاهش بار احساسی آنها. زمان مراجعه به رواندرمانگر بهبودی تروما زمانبر است و سرعت آن فردی متفاوت میباشد. بااینحال، اگر ماهها گذشته و علائم پابرجا مانده باشند، کمک تخصصی ضروری است. نشانههای خطر شامل موارد زیر میباشند اختلال در عملکرد خانگی یا شغلی بهخاطر تجربه تروماتیک.
ترس شدید، اضطراب یا افسردگی مداوم. ناتوانی در برقراری روابط صمیمی و رضایتبخش. تکرار مداوم خاطرات وحشتناک (فلشبک). اجتناب از هر عامل آور تروما. خنثیسازی احساسات و انزوا از همگان. مایل به الکل یا مواد مخدر برای کاهش رنج. نحوه کمک به افراد مبتلا به تروما صبر و تحمل روند بهبودی زمانبر است؛ عجله هیچ کمکی نمیکند. توجه داشته باشید واکنشها متفاوتاند. حمایت بیشर्त حضور پایدار و نشان دادن حمایت در هر شکل ممکن، امنیت میدهد.
فشار نیاوردن برای صحبت اگر فرد تمایل به گفتگو نداشته باشد، او را رها کنید؛ اگر خواست، گوشدهنده باشید. تشویق به مشارکت اجتماعی ترغیب به حضور در دورهمیها و سرگرمیهای موردعلاقه برای شکستن انزوا. شخصیسازی نکردن رفتارها خشم، بیحسی و تحریکپذیری نتایج ضربه روحی هستند، نه واکنش علیه شما. واکنش کودکان به ترومای روحی کودکان اغلب با پسرفت (بازگشت به رفتارهای کودکانهتر) واکنش نشان میدهند.
خیس کردن رختخواب، ترس از تنهایی، خودسروری و پذیرش تقصیر، و اختلالات خواب (کابوس، بیداریهای طولانی) رایج هستند. برای کمک، ابتدا احساسات آنها را نرمالسازی کنید (ترس و ناراحتی طبیعی است)، سپس به ریشهیابی و درمان نشانهها بپردازید. معنای تروما در پزشکی بدنی در واژهنامه پزشکی، تروما به معنای آسیب فیزیکی است. طیف وسیعی از زخمها، شکستگی استخوانها و آسیب به اندامهای داخلی در این دسته گنجانده میشوند.
این آسیبها میتوانند جزئی (مانند زخم دست دردآور اما سریعبěhاست) یا شدید (مانند سقوط از ارتفاع، تصادفات جادهای، سوختگیهای وسیع یا ضربه چاقو) باشند که نیازمند بستری، ارزیابی و درمان تحت نظارت پزشک هستند. جمعبندی تروما، واکنش عاطفی منفی به رویدادهای آسیبرسان، میتواند گذرا باشد یا سالها در پسزمینه ذهن بماند. هرچند علائم روانی و جسمانی آن پررنگ و دردناکاند، اما کاملاً قابل درمان و کنترل هستند.
اگر احساس میکنید تجربیات تلخ گذشته بر افکار، رفتار و کیفیت زندگیتان سایه افکنده، از مشاوره و رواندرمانگری تخصصی کمک بگیرید تا اعتماد، ارتباط و تعادل عاطفی خود را بازیابید. هشدار! این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. منبع چطور